Bijbelwetenschappen

We hebben het er liever niet over: de hel. Maar Arnold Huijgen, de Theoloog der Nederlanden, schreef er een boek over: Inferno. Daarin biedt Huijgen ons een nieuwe manier van spreken over de hel, want ‘belangrijke theologische tradities schieten daarin tekort.’ Tijdens dit symposium zoekt hij het gesprek met wetenschappers, theologen en kunstenaars over hun ‘heltaal’. Met onder anderen historicus Beatrice de Graaf, theoloog Kees van der Kooi, beeldend kunstenaar Egbert Modderman en schrijver Niña Weijers.

Al jaren speelt de Bijbel een rol in de politiek – soms als inspiratie, soms als wapen. Regelmatig zien we dat in de Verenigde Staten, maar ook in Nederland grijpen politici regelmatig naar bijbelteksten om hun standpunten kracht bij te zetten. Maar hoe ver ga je daarin? De Bijbel is politiek, of in ieder geval: bepaalde verhalen eruit hebben een duidelijke politieke lading. Als redactie riep dat een aantal vragen op, want hoe moeten we hier mee om gaan? Kan je zomaar de bijbel gebruiken om een politiek punt te maken vandaag de dag? In deze serie hebben we een aantal theologen gevraagd om op deze vragen te reflecteren.

In de kerk is men ervoor beducht: liever niet al te veel politiek vanaf de kansel. En als voorgangers er zich aan wagen, dan zullen zij ervoor waken om hun hoorders niet al te veel tegen de haren in te strijken. Bijbelse profeten waren minder terughoudend. Zij bemoeiden zich voortdurend met de politiek, schrokken er niet voor terug om zelfs de koning daarmee lastig te vallen en tegen te spreken. We kunnen er van leren, op vele fronten.

Adam en Eva, de ark van Noach, Mozes en de uittocht: al eeuwenlang vertellen mensen elkaar deze verhalen. In De kracht van de Tora vertelt rabbijn Jonathan Sacks over universele wijsheden uit de eerste vijf boeken van de Hebreeuwse Bijbel. Neely Kok recenseert het boek.

Mag de mist neerdalen over het theologische landschap, opdat de hokjes en vakjes verdwijnen? En hoe doe je dat: helderheid wegpoetsen? Die vragen roeren theoloog Jirska van Hooijdonk. Ze zoekt betekenis in de wederzijdsheid van de ontmoeting met de tekst en verliest daarbij graag het overzicht.

De evangeliën behoren tot de meest gelezen en verkondigde teksten binnen de christelijke traditie. Tegelijkertijd roept hun veelstemmigheid vragen op: hoe verhouden deze teksten zich tot elkaar, wat wilden zij in hun eigen tijd teweegbrengen, en hoe klinkt hun boodschap vandaag?

Ongemak. Dat is het woord dat voor mij het beste past bij het boek Is de Bijbel echt gebeurd? Alternatief voor een alles-echt-gebeurd-geloof van Jirska van Hooijdonk. Nu is er ongemak in veel soorten en maten. Daarom maar direct een disclaimer: de vormen van ongemak die ik hieronder beschrijf zijn niet noodzakelijk allemaal mijn eigen vormen van ongemak. En mijn eigen ongemak valt meer in de positief-kritische soort dan dat het om een negatieve beoordeling gaat.

Alie Hoek-van Kooten is een arts die zich verdiept in medische zaken uit de Bijbel. Ze vroeg zich af aan welke ziekten mensen leden die in de Bijbel genoemd worden. We moeten wel beseffen dat de Bijbel geen medisch handboek is. Soms blijft het speculeren over wat iemand gehad zou kunnen hebben. Soms worden interessante gegevens verstrekt die verwijzen naar wat er aan de hand is.

Stierf Nabal aan een hartaanval, had Mefiboseth een dwarsleasie en leed Jakob aan een heupluxatie? Tijd voor een second opinion. Gepensioneerd huisarts Lukas de Groote en oudtestamenticus Klaas Spronk lezen het boek Medische verrassingen van Alie Hoek-van Kooten. Op basis van medische en exegetische kennis komen zij soms tot andere diagnoses.