Bijbelwetenschappen

Wie schrijft over politiek in de eerste eeuw, in het Nieuwe Testament, moet zich er allereerst rekenschap van geven dat de term in zekere zin een anachronisme is. Politiek en religie zijn allebei moderne labels die betrekking hebben op ideeën en instituties. Zo wordt religie meestal gezien als een samenspel van overtuigingen en rituelen die in georganiseerde vorm door een geloofsgemeenschap gepraktiseerd worden. Er is een normatief element aan: dit moet je wel geloven, dat niet. En er is een sociale organisatievorm aan verbonden. Hetzelfde geldt voor ‘de politiek’: ook hier is het een samenspel van ideeën en praktijken, verbonden aan organisaties als een parlement en politieke partijen. Bij het bestuderen van de politieke dimensies van het optreden van Jezus moeten we dit anachronistische aspect van beide termen in ons achterhoofd houden.

Gesprekssuggesties bij het september nummer van Open Deur, over ‘Struikelteksten’.

Jezus zei: ‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven. Niemand kan bij de Vader komen dan door Mij’ (Johannes 14:6). We kunnen struikelen over deze woorden, maar we kunnen ze ook zien als richtingwijzer.

Hoe lezen we bijbelteksten over haat en geweld? Niet alles lijkt geschikt om over te preken, maar het is te makkelijk om de graten direct weg te gooien.

Sommige teksten of gedeelten in de Bijbel roepen vragen of afschuw bij ons op. We vallen erover, stoten ons eraan. Hoe kunnen we op een andere manier naar deze teksten kijken?

Het wemelt van de culturele beelden over de hel. Maar hoe wordt in het Oude en Nieuwe Testament gesproken over de hel? Theoloog Eli Stok analyseert helletaal in de Bijbel: she’ol, ge(h)enna, de buitenste duisternis, hades en abyssos. Wat betekenen deze woorden, hoe zijn ze vertaald en welke beelden roepen ze op van de hel?

In dit artikel gaat het over de manier waarop rechtse populisten gebruik maken van Bijbelse retoriek en beeldspraak. Er wordt gekeken naar politieke verschuivingen, zoals in de Verenigde Staten, Brazilië, Zuid-Afrika en Europa,  en antwoord gezocht op de vraag waarom Bijbels geïnspireerd politiek discours zo’n grote weerklank vindt bij een hedendaags publiek. Het zal blijken dat de Bijbel meer is dan een oppervlakkig instrument bij politieke manipulatie. Er is eerder sprake van een symbiotische relatie: populistische leiders spelen in op bestaande culturele, emotionele en religieuze angsten bij hun publiek, dat er naar verlangt zijn identiteit Bijbels bevestigd te zien. We komen dit fenomeen op het spoor als we ontdekken hoe de Bijbel dient als instrument voor politieke misleiding, als een mechanisme voor radicale vereenvoudiging in een complexe wereld, als een kader voor traditionele genderrollen, als een emotioneel anker voor angst en woede, en als een middel om nationale identiteit te definiëren.

Eigenlijk zonder daar al te zeer bij na te denken ging ik er altijd van uit dat Jakob en Ezau twee-eiige tweelingen waren. Immers, de verschillen tussen hen waren in alle opzichten uitzonderlijk groot. Toch betoogt Alie Hoek-van Kooten dat het wel degelijk een eeniige tweeling kan zijn geweest. Jakob hield bij de geboorte de voet van Ezau vast, wat er op duidt dat zij in één vruchtzak zaten.

Is de Bijbel echt gebeurd? En zo niet, waar is dan de grond onder je voeten in het geloof? Jirska van Hooijdonk gaf op Graceland Festival een lezing over het verlies van een alles-echt-gebeurd-geloof én de winst die daarmee te behalen valt. Over hoe God in de Bijbel wordt vertaald, verbeeld en verteld. Over het verschil tussen tijd en tijdsbeleving. En over het leren waarderen van de beperkte grond waarop jij staat.