Over moeilijke woorden gesproken. Het lijkt zo simpel: in de Bijbel draait het om ‘geloof’. Alleen is de vraag hoe het woord dat meestal met ‘geloof’ vertaald wordt opgevat moet worden.

Persoonlijk vind ik de vraag naar het al of niet bestaan van engelen op zich niet zo relevant. Wat me meer interesseert is waar engelen voor staan, wat ze be-teken-en, waarom er blijkbaar zo’n aantrekkingskracht van uitgaat. Ik heb de indruk dat het concept beschermengelen een efficiënte bemiddeling is om het complexe theologische concept van voorzienigheid toegankelijk en begrijpelijk te maken voor veel mensen. Om die reden lijkt het me gerechtvaardigd voor theologen om na te denken over dit concept, het te verfijnen en uit te zuiveren.

Het is een breed gedeelde opvatting dat ‘geloven’ de kern is van het christendom, en – terecht of onterecht – zelfs van religie in het algemeen. ‘Gelovigen’ dat zijn religieuzen. De woordgroep ‘geloof’ (geloven, gelovig, geloof) heeft in het Nederlands een bij uitstek cognitieve betekenis gekregen: geloven is vinden dat iets waar is.

Pierre Favre (1506 – 1546) groeide op in Villaret, een gehucht in de Franse Alpen, als eenvoudige herdersjongen. Hij was danig briljant dat hij uiteindelijk terechtkwam aan de Parijse Sorbonne om er theologie te studeren. Favre woonde er in een studentenkamertje samen met Ignatius van Loyola. Pierre werd de mentor van de wat oudere Ignatius die moeizaam studeerde. Op zijn beurt werd Ignatius de geestelijk begeleider van Pierre. Later zouden ze met enkele andere gezellen de Sociëteit van Jezus stichten, beter bekend als de jezuïeten.

Wij geloven in één God, de almachtige Vader, Maker van hemel en aarde,van alle zichtbare en onzichtbare dingen.En in één Heer Jezus Christus,de eniggeboren Zoon van God,uit de Vader geboren […]

Voor sommigen betekent ‘waar geloof’ vooral dat de bijbelverhalen als historische werkelijkheid worden beaamd. Als we zo geloven, breken de verhalen ons leven niet open, maar worden ze ingekapseld in wat wij op dat moment voor waar houden. Ze verworden tot een keurslijf, een leugen die in ons straatje past. Zo is het ook met de waarheid van de kerktaal: het is het soort waarheid dat niet gezocht of vastgesteld kan worden, maar wel ontvangen.

Wat betekent het om te geloven, als zeker weten onmogelijk is? De Anglicaanse priester Dirk van Leeuwen nodigt uit tot bezinning. Wat als geloof geen antwoord is, maar dorst? Een heilig verlangen dat zich uitdrukt in poëzie, stilte en stamelende taal.

Pasen ligt al weer achter ons, ik weet ‘t, maar ik moet er toch nog even een keer over beginnen. Er is namelijk één element van de Paasliturgie dat mijns inziens veel te weinig aandacht krijgt. Tijdens de Paasjubelzang – het zogenaamde Exultet, wij roomschen zijn gek op ons Latijn – klinkt de er een vreemde bede in onze oren.

Júlia Herku is de Jonge Theoloog der Nederlanden 2025. Als tiener wilde ze psycholoog worden, maar dat veranderde toen ze besefte wat haar het meeste had geholpen toen ze het zelf moeilijk had. Dat was God. Als Jonge Theoloog onderzoekt ze hoe gezinsstructuren de godsbeelden van mensen beïnvloeden. In deze columnserie volgen we wat Júlia meemaakt als Jonge Theoloog.