Geloven als dorst en gedicht

Wat betekent het om te geloven, als zeker weten onmogelijk is? De Anglicaanse priester Dirk van Leeuwen nodigt uit tot bezinning. Wat als geloof geen antwoord is, maar dorst? Een heilig verlangen dat zich uitdrukt in poëzie, stilte en stamelende taal.

“Zoals een hert naar water smacht, zo hunker ik naar U, o mijn God.”

Een beeld van dorst — van diep verlangen. Deze woorden uit Psalm 42 raken iets fundamenteels in ons: het verlangen dat in elk geloof besloten ligt. Niet het zeker weten. Niet het begrijpen. Maar het uitzien, het hopen, het roepen.

Geloven als dorst: het hert bij het water

Geloven is verlangen. Zoals een dorstig hert niet weet waar het water is, maar wél dat het moet drinken, zo weet de gelovige: ik moet zingen, bidden, spreken — in de hoop dat de woorden mij dichter bij het geheim brengen.

Ook Jeremia kent dat verlangen. Maar bij hem klinkt het rauwer, bijna als verwijt: “Gij hebt mij meegelokt, Heer, en ik liet mij lokken.” Geen gelovige in evenwicht, geen profeet die rustig zijn taak aanvaardt. Zijn roeping brandt:

“Hij is in mijn hart geworden als een brandend vuur, opgesloten in mijn beenderen. Ik heb mij doodmoe gemaakt om het in te houden, en ik kan het niet!”

Geloven is verlangen — maar niet altijd een lieflijk verlangen. Soms is het een worsteling, een hunkering die je leven overhoop haalt.

Bij de put: dorst en ontmoeting

Dat klinkt ook door in het gesprek tussen Jezus en de Samaritaanse vrouw bij de bron (Johannes 4). Een ontmoeting waarin dorst en verlangen centraal staan.

“Geef Mij te drinken,” zegt Jezus.
“Hoe kunt U mij om water vragen?” vraagt de vrouw.

Er ontstaat een gesprek dat steeds dieper zakt — van gewoon water naar levend water, van het dagelijkse naar het eeuwige. Er worden woorden gezocht — en telkens schieten ze tekort.

En toch — door dat zoeken en de verwarring heen — groeit er iets. Vertrouwen. Verwondering. Geloof. Niet omdat alles begrepen wordt, maar omdat de ontmoeting écht is.

Poëzie als taal van het verlangen

De schrijver Hugo Brandt Corstius wist als geen ander hoe krachtig taal kan zijn. Hij zei:

Religieuze taal is niet bedoeld om begrepen te worden, maar om iets teweeg te brengen

Net als poëzie: niet om te verklaren, maar om te raken.

Zo is ook het begin van de Bijbel — “In den beginne schiep God…” — geen bewijs, maar een axioma. Een openingszin die ruimte maakt voor geloof. Zoals een gebed begint met: “Onze Vader…” zonder dat je weet of je gehoord zult worden — en je zegt het toch.

De Bijbel is een boek vol taalhandelingen: woorden die iets doen. Ze scheppen, openen, spreken aan. Zoals verlangen dat doet: het laat je bewegen en zoeken.

Gedichten openen waarheid

De dienst waaruit deze overweging is gegroeid, droeg het thema Geloven in gedichten. Gemeenteleden kregen twee gedichten mee voor thuis.

Gedichten zeggen niet wat waar is, maar ze maken ruimte voor wat waar zou kunnen zijn

Is dat niet ook wat Psalm 42 doet? Het hert hééft het water niet, maar het verlangt ernaar.

Geloof als ruimte. Als opening. Als wachten op een woord.

De Maand van de Bijbel herinnert jaarlijks aan hoe krachtig Bijbelse taal kan zijn. Niet als uitleg. Niet als leerstelligheid. Maar als adem. Als bron. Als ontmoeting.

De Bijbel is geen boek vol zekerheden, maar een boek vol poëzie. Vol vragen. Vol zoeken. Een boek dat durft te zeggen: “Ik weet het niet — maar ik verlang.”

Verlangen bij paus Franciscus

De overleden paus Franciscus belichaamde precies dat soort geloof. Zijn theologie was doordrenkt van verlangen naar gerechtigheid, eenvoud en vrede. Hij maakte ruimte voor twijfel, voor vragen, voor zondige mensen die toch heilig verlangen. Zoals die vrouw bij de bron.

De deur van het hart gaat van binnenuit open. Luisteren met je ogen, kijken met je hart.

Een gedicht betreden: gebed als oefening

Elke keer dat we een ruimte van gebed betreden, stappen we een gedicht binnen. Daar klinkt telkens opnieuw de vraag van Christus:

“Heb je oren om te horen?”

Dit is niet het laatste nieuws — dit is het goede nieuws: voor de ziel, voor de wereld.

Meister Eckhart zei dat God is als iemand die zich in het donker verstopt, maar af en toe kucht — en zich zo verraadt.

Geloof is dan: luisteren naar die kuch. Naar dat kleine spoor van aanwezigheid.

Augustinus schreef:

Het hele leven van de goede christen is een heilig verlangen

Dat is misschien wel de kern van ons bestaan: geoefend worden in verlangen.

Letterlijkheid als vijand van liefde

Geloof kan niet overleven in een taal van afsluiting of zwart-witdenken. De letterlijke lezing, die zich opdringt in veel kerken, is niet alleen simplistisch — ze is de vijand van liefde.

Want hoe druk je liefde uit? Niet letterlijk.

Poëzie is de taal waarin we moeten spreken over God. Poëzie is een oefening in langzaam lezen, opdat het hart versneld wordt door intuïtie.

Misschien is dàt wel de kwetsbare en tegelijk krachtige kern van geloof:

Een hart dat brandt,
een ziel die dorst heeft,
een stem die stamelt en toch spreekt,
woorden die niet alles verklaren,
maar iets op het spoor zijn van het eeuwige.

Mogen we vandaag dan leven
uit die verwondering.

En uit dat verlangen.

Niet om het te stillen —
maar om het te koesteren.

Als het begin van geloof.
Als het begin van ontmoeting.
Als het begin van eeuwig leven.

Over de auteur