In de opinierubriek Korte Metten belichten onze auteurs de actualiteit. Deze week luidt rabbijn Lody van de Kamp de noodklok over de heropleving van antisemitisme in Europa. Terwijl demonstraties tegen het geweld in Gaza velen mobiliseren, ervaart hij dat het maatschappelijk klimaat voor Joodse gemeenschappen opnieuw grimmiger wordt. Van de Kamp roept op tot morele bezinning: niet alleen schuld, maar ook verantwoordelijkheid bepaalt hoe samenlevingen omgaan met oude én nieuwe vormen van haat.

Bij haar afscheid van een catechesegroep kreeg onze dochter een jongerenbijbel. De catecheten hadden er een vel ingeplakt, met een tekst ontleend aan een lied dat echt bij The Passion is gaan horen: ‘denk niet wit, denk niet zwart, denk niet zwart-wit, maar in de kleur van je hart’. Het is het refrein van een lied van Frank Boeijen. Het gaat over snelle oordelen en uitsluiting. Elk jaar opnieuw wordt het gezongen bij de berechting van Jezus door Pilatus.

Het is 38 jaar geleden vandaag. Paus Johannes Paulus II wijdde op 25 maart van dat jaar de wereld toe aan het Onbevlekt Hart van Maria – zoals overigens vier voorgangers én zijn tweede opvolger ook hebben gedaan; pausen zijn immers gek op continuïteit. Op 15 april vond ook de eerste Wereldjongerendag plaats, dat zou uitgroeien tot de grootste tweejaarlijkse jongerenbijeenkomst ter wereld. Maar 1984 was vooral het jaar dat het wereldberoemde LEGO-reclamelied “Van LEGO kun je alles maken.”

Vijf jaar lang was Marieke den Hartog dominee van de protestantse kerk in Boechout. Eerder werkte ze als beleidsmedewerker Kerk & Israël bij de Protestantse Kerk in Nederland. Na een bevlogen loopbaan gaat ze met emeritaat – maar stilzitten is er niet bij. Ze blijft zich inzetten voor thema’s die haar nauw aan het hart liggen: rabbijnse literatuur, ecospiritualiteit en geweldloosheid. Een gesprek met een inspirerende vrouw over wat haar drijft.

Aan de start van het nieuwe jaar had Martine Meijers een ontmoeting met ecotheologe, journaliste, voormalig ziekenhuispastor en moeder van vier, Kelly Keasberry (Zaanstad, 1975). Kelly maakt zich sterk voor het bewustzijn dat het aanpakken van de meervoudige ecologische crisis niet begint bij zonnepanelen en consuminderen, maar bij een mentale verandering. Een gesprek met een ontwortelde pelgrim, voor wie verhalen de rode draad zijn.

Rekken we die adventsperiode niet onnodig uit? Vanwaar dat vier volle weken uitkijken naar Kerst? Advent is voorbereiden; advent is verwachten; advent is een klein kind; en advent is altijd. En daar kunnen we best even de tijd voor gebruiken; de mens is immers een traag wezen.

Kunnen taalmodellen een preek schrijven? Computers hadden lange tijd grote moeite om op een natuurlijke manier om te gaan met taal. Maar met de stormachtige opkomst van taalmodellen is dit verleden tijd en is het een reële vraag geworden of deze modellen een preek kunnen schrijven. Er wordt al volop geëxperimenteerd. Praktische tips en ervaringen om AI te gebruiken in het preekproces worden uitgedacht en gedeeld. In dit artikel wil Fulco Timmers wat graven onder deze praktische experimenten om zo mogelijk grenzen te verkennen. Waar zou AI in het preekproces bruikbaar kunnen zijn en waar (vooral) niet?

In een eerder artikel besprak Bernd Hirschfeldt het Joodse begrip lashon hara – de ‘kwade tong’, oftewel kwaadspreken over anderen. Maar wat als we het eens omdraaien? Bestaat er in de Joodse traditie ook een term voor goed spreken over anderen – misschien zelfs als positief gebod? Jazeker! Maak kennis met lashon hatov: de ‘goede tong’. Een begrip waar veel minder over geschreven wordt, maar dat des te meer te zeggen heeft.

‘Miserere mei,’ zo begint psalm 51 in het Latijn. Deze boetepsalm is in de christelijke traditie nauw verbonden met Aswoensdag. Gregorio Allegri (1582–1652) schreef een beroemd geworden toonzetting van deze psalm, met de legendarische ‘hoge c’, voor de viering in de Sixtijnse Kapel in Rome. In protestantse gemeentes in Nederland is het houden van een kerkdienst op Aswoensdag de laatste decennia in opkomst.