De schrijftafel van Arnold Huijgen

Hoe doen ze het toch, die theologen die een boek schrijven? Is het een roeping of noeste arbeid? Geeft de nacht een creatieve boost of totale paniek? En wat doe je eigenlijk als de inspiratie ver te zoeken is? Deze keer schuiven we aan de schrijftafel van Arnold Huijgen en horen we de drijfveer achter zijn woordendrift.

Aan welk boek werk je momenteel?

‘Ik heb net het boek Inferno: De ontdekking van de hel afgerond, dat begin juni verschijnt. Het biedt een kritische bespreking van de belangrijkste christelijke tradities over de hel, met veel exegese en dialoog met filosofen en literaire schrijvers. Dit boek was best een zware bevalling, nadat mijn eerdere boek over Maria zich als het ware vanzelf schreef. Maar uiteindelijk denk ik wel dat de manier waarop ik voorstel om over de hel te spreken de theologie verder helpt, en daar ben ik dankbaar voor.

Na het inleveren van het manuscript zit ik nu dus in een soort limbo… Voor mij is dit een fijne tijd: straks komen alle reacties op het boek, maar nu heb ik nog even de luwte om na te denken over wat hierna komt. Ideeën genoeg: een theologie van de schepping in het licht van de ecologische crisis, of een theologische antropologie tegen de achtergrond van de revolutie die AI biedt – en nog zo wat.’

Dit boek was best een zware bevalling

Hoe kwam dit thema op je pad?

‘Net als veel mensen ben ik opgevoed met de gedachte dat ieder mens op een van beide bestemmingen, hemel of hel, terechtkomt. Ik merkte dat dit ernstige vragen bij gelovigen oproept, over hun eigen zielenheil, over de eeuwige bestemming van hun geliefde kinderen en over de wereld. En buiten de kerk stuit de leer van de hel juist op diep onbegrip: hoe kan een rechtvaardige God mensen zo straffen? Maar de trigger was eigenlijk dat ik opeens veel over de hel hoorde uit hoeken buiten de kerk. De secretaris-generaal van de VN had het over de klimaathel, Stromae zong live op de Franse televisie zijn song L’enfer (de hel), ik zag Netflixseries over de hel… Als zoiets op allerlei plekken in de samenleving beweegt, terwijl kerk en theologie verlegen zijn om een thema – dan ga ik aan!’

Wat drijft jou om dit boek te schrijven, zie je het als een roeping?

‘Toch wel. In de theologie voel ik me vaak een kleine jongen naast de groten uit de geschiedenis als Augustinus, Calvijn of Barth. Maar ja: ook de huidige tijd vraagt om theologische reflectie en ik heb er de tijd en gelegenheid voor, dus neem ik de pen op. Iemand moet het doen – maar ik ervaar ook wel dat dit nu op mijn pad komt als een taak waarmee ik dienstbaar kan zijn. Overigens moet je met dat begrip ‘roeping’ wel altijd voorzichtig zijn. Voor je het weet, creëer je een aura van onaantastbaarheid over jezelf, want ‘je bent toch zo geroepen’. De nuchtere realiteit is dat ook als ik me geroepen weet, het nog steeds een matig resultaat kan opleveren en dat dat dan ook gezegd mag worden (moet worden, misschien wel).’

Met het begrip ‘roeping’ moet je wel altijd voorzichtig zijn

Wat doe je bij een writer’s block?

‘Die heb ik inmiddels niet meer zo veel. Het is gewoon een kwestie van blijven schrijven wat je aan gedachten invalt. Dat heeft met oefening te maken, en ook met afscheid nemen van het romantische idee van schrijven. Het is gewoon werk: soms gaat het beter, soms slechter, maar als je een boek goed hebt opgezet, kun je altijd wel ergens verder. Niet dat het vanaf de inhoudsopgave een invuloefening is, natuurlijk. En ik neem het mezelf niet kwalijk als ik even de energie niet heb nieuwe tekst te produceren. Ik probeer ’s morgens zonder al te veel afleidingen te beginnen en dan vol te houden. Maar als ik vijf à zes uur netto op een dag schrijf, is het heel veel. De rest is lezen, herlezen, corrigeren, of – nog beter – een rondje fietsen.

Ik heb het schrijven wel moeten leren. Zo heb ik behoefte aan software die zo min mogelijk afleidt. In Microsoft Word zou ik geen boek kunnen schrijven. Scrivener voor teksten van boeklengte, iAWriter voor kortere teksten, Evernote voor het bijhouden van mijn notities: als je me die software afpakt, wordt het echt een stuk ingewikkelder voor me. Een rammelend toetsenbord of trage computer leidt me ook al af, dus moet ik altijd een Mac hebben…’

Als ik vijf à zes uur netto op een dag schrijf, is het heel veel

Welk theologisch boek inspireert jou in je schrijfproces?

‘Ik werk natuurlijk in gesprek met allerlei theologische stemmen. Van Calvijn raak ik steeds meer onder de indruk, van Barth weer op een andere manier. Briljant vind ik Noordmans’ Herschepping. Ik geef er graag college over. Hij schrijft compact en diepzinnig. Zo kan ik het niet en ik denk ook niet dat het per se goed zou werken in onze tijd.

Als ik denk aan de manier van schrijven om een breed publiek te bereiken, vind ik het werk van Rowan Williams inspirerend, net als dat van Miroslav Volf. In Nederland vind ik dat Stefan Paas geweldig goed kan schrijven: helder, beeldend, toewerkend naar een punt. Maar ieder moet het toch met zijn eigen gereedschap doen: je eigen inzichten, verbeelding, en soms ook stokpaardjes.’

Arnold Huijgen is hoogleraar dogmatiek aan de PThU, christelijk gereformeerd predikant en Theoloog der Nederlanden 2025-2026. Hij doet onderzoek naar de hel en werkt aan zijn nieuwe boek Inferno.

Pre-order Inferno

In Inferno deelt Theoloog der Nederlanden Arnold Huijgen zijn prikkelende onderzoek naar de verschillende visies op de hel. Hoewel we er liever niet over spreken, raakt het thema van de hel aan de kern van het christelijk geloof. Arnold Huijgen neemt ons in dit boek mee in een spannende zoektocht langs bijbelse bronnen, eeuwen van theologisch denken en menselijke ervaringen van schuld en gebrokenheid. Met Christus’ nederdaling in de hel als uitgangspunt ontwikkelt hij een nieuwe visie, die confronteert en hoop biedt. Daarmee vormt Inferno een fundamentele herijking van het gesprek over de hel in onze tijd.

Bestel Inferno