Grenzeloos Israël – ‘Over grenzen’

Joanne Nihom heeft een nieuw boek geschreven dat deze maand is uitgekomen: Over grenzen. Ze laat zien wat er gebeurt in Israël, het land waar ze woont. Ze schrijft over de positieve initiatieven en inspirerende mensen die de media vaak niet halen en toont zich als Joodse vrouw kwetsbaar in de voor haar soms ingewikkelde maatschappij. Omtrent haar nieuwe boek leren wij iets meer over Joanne zelf en haar ervaringen tijdens het schrijven van het boek.

‘Oorlogsland’

In de inleiding van Over grenzen schijft Nihom dat alleen al het woord ‘Israël’ beladen is, en dat doet mensen schrikken; ‘‘Je woont in een land dat in oorlog is, hoe kan dat, is dat niet eng?’. Deze belading van Israël, een land waar Nihom veel affiniteit mee heeft, heeft beïnvloed hoe Nihom Over grenzen geschreven heeft. ‘Het imago van Israël is beladen geworden door de berichtgeving in de media door de jaren heen;  die is bijna altijd negatief. Op zich is daar niets mis mee, maar dan is het wel belangrijk ook de andere kant te laten zien. Daar  hebben de lezer en kijker recht op. En dat gebeurt zelden. Met dit in mijn achterhoofd heb ik mijn boek geschreven. Niets is zwart/wit of goed/slecht. Ieder verhaal heeft vele kanten.’ Dat mensen reageren op deze manier vloeit voort uit de manier waarop de media Israël neerzet, voornamelijk exclusief rondom het thema ‘oorlog’. Dit stoort Nihom enorm: ‘vooral omdat de eenzijdigheid hoogtij viert. De nuances lijken verdampt.  Als journalist of schrijver heb je een verantwoordelijkheid, want jij bent degene die dicht op het ‘onderwerp’ zit.’

Jongeren: de basis voor een vredige toekomst

Nihom schrijft wel veel hoop te hebben, deze hoop is volgens haar voornamelijk gericht op jongeren, onder andere door hun veelvoudige gebruik van het internet en het bestaan van open grenzen. ‘Jongeren zijn de toekomst. Door internet en open grenzen denken zij niet in ‘dit stukje land is van mij en dat is van een ander’, en juist  dat laatste is een van de struikelpunten in het  al zo lang voortdurende conflict. Voor jongeren bestaan grenzen niet meer, met name door het makkelijker reizen (althans voor het coronatijdperk). De communicatie via internet zorgt voor ontmoetingen, waar ook ter wereld, tussen mensen die elkaar anders wellicht nooit zouden hebben ontmoet.  Op die manier  wordt ontdekt hoeveel ze met elkaar gemeen hebben en dat de zogenaamde vijand geen vijand is. Dit is de basis voor een gezamenlijke, vredige toekomst’ aldus Nihom.

Morele verantwoordelijkheden

In haar boek schrijft Nihom dat ze niet alleen Joods is en niet alleen in Israël woont, maar deel uitmaakt van een grote wijde wereld. Dat brengt volgens haar ook morele verantwoordelijkheid met zich mee. ‘Mijn morele verantwoordelijkheden komen vanuit mijn Joods-zijn dat bepalend is voor de manier waarop ik leef. Ook ben ik een kind en kleinkind van overlevenden van de Tweede Wereldoorlog en onderdeel van een familie waarvan velen zijn vermoord. Er staan generaties op mijn schouders die nooit zijn teruggekomen. Dat schept verplichtingen. Want zij kunnen het niet meer vertellen. Ik voel het daarom als mijn taak om de wereld te laten zien wat er in Israël gebeurt. Sinds ik in Israël woon, is die drang om dat andere Israël, dat je vrijwel niet in de media tegenkomt te laten zien, alleen maar sterker geworden.

Over grenzen is, zoals eerder benoemd, opgebouwd uit inspirerende verhalen van mensen die niet in de media komen. De orthodox-Joodse Yitzhak was een van de eerste mensen die ze interviewde voor haar boek. ‘Toen hij mij zijn verhaal vertelde, was ik ontsteld. Zijn opstelling was me te hevig. Te politiek. Te gekleurd. Ik besloot het niet op te nemen. Toen mijn boek klaar was en ik het al had ingeleverd bij de uitgever, kwam mijn gesprek met Yitzhak weer boven. Ik ging door mijn aantekeningen heen en realiseerde me dat ik er nu heel anders tegen aankeek. Ik was in staat zijn woorden te begrijpen en ze niet weg te drukken en besloot zijn verhaal alsnog toe te voegen. Het heeft me geleerd dat anders gaan denken belangrijk is om een nieuwe situatie te creëren. Daar is moed voor nodig, Yitzhak heeft die.  Ondanks dat hij het meest vreselijke heeft meegemaakt dat je als vader kan overkomen. 

Yitzhak: een verhaal over moed

Yitzhaks zoon Arik werd in 1994 vermoord. Arik zat in het leger en stond in uniform te liften toen er een auto voor hem stopte. Hij stapte in. De chauffeur en de bijrijder bleken van Hamas te zijn en zij vermoordden Arik. Sindsdien strijdt zijn vader voor vrede. In plaats van haat te verspreiden, koos hij voor de weg naar vrede, geen gemakkelijke weg .

‘…. Ik heb gefaald als vader. Mijn zoon had recht op een leven in vrede, ik heb hem dat niet kunnen bieden. En dat zal ik mezelf nooit vergeven. Er moet vrede bereikt worden en de Israëlische politici moeten daaraan werken, anders is er geen toekomst….’

‘… Ik noem mijzelf een religieuze Jood en zionist. Ik bid drie keer per dag dat Hij ons vrede zal schenken. Tweemaal per dag bid ik: “Hoor, Israël, de Heer is onze God, de Heer is één.” In mijn filosofie behoort heel Israël toe aan het volk Israël, zoals God dat beloofde aan Abraham, Isaac en Jacob. Maar ik zeg tevens dat de heelheid van Israël geen bloedvergieten of dood rechtvaardigt, zelfs niet van één persoon …’

‘… We moeten gaan begrijpen dat de Palestijnen, net als wij, worden geboren naar het evenbeeld van God. Wat is ideale vrede? Zij bevat geen haat, geen vijandigheid, maar wederzijds respect en waardering. Vrede betekent dat er geen grenzen zijn en dat veiligheid voor iedereen is gewaarborgd.

Voor mij is de moordenaar van mijn zoon een terrorist, maar als ik vrede wens met de Palestijnen, dan moet ik elk besluit om hem vrij te laten,  van welke Israëlische regering dan ook, accepteren. Want in de ogen van zijn volk is hij een vrijheidsstrijder. De Palestijnse zelfmoordterrorist, hoe moeilijk dat ook te aanvaarden is, is niets anders dan ook een slachtoffer van het conflict. Zijn verlangen om angst en terreur te zaaien onder de Israëlische bevolking is een reactie op de gevoelens van angst, terreur en totale verwoesting van zijn eigen volk onder de Israëlische bezetting…’

N.a.v. Over grenzen / Joanne Nihom / als paperback en als e-book