De schrijftafel van Ruben van Wingerden

Hoe doen ze het toch, die theologen die een boek schrijven? Is het een roeping of noeste arbeid? Geeft de nacht een creatieve boost of totale paniek? En wat doe je eigenlijk als de inspiratie ver te zoeken is? Deze keer schuiven we aan de schrijftafel van Ruben van Wingerden en horen we de drijfveer achter zijn woordendrift.

Aan welk boek werk je momenteel?

‘Wat als we niet alleen zijn?, een boek met twintig fictieve verhalen over een andere kijk op de kosmos. Noem het speculatieve fictie of theologische sciencefiction; ik weet het niet. Het zijn verhalen waarin ik allerlei andere perspectieven probeer in te nemen waarbij elementen uit de brede christelijke traditie terugkomen, vaak in een sciencefictionomgeving omdat je daarmee uitstekend kan experimenteren. In de verhalen vind je echo’s van de woestijnvaders, van het Nieuwe Testament, van theologen en filosofen.’

Hoe kwam dit thema op je pad?

‘Al lang vind ik fictie schrijven leuk om te doen. Dat kwam in een stroomversnelling toen een vriend van me, Robert Jan Zwart, in 2025 een kort verhaal naar me opstuurde. Ik was erg onder de indruk én ik raakte geïnspireerd om ook korte verhalen te gaan schrijven. Al langere tijd was ik bezig met religie en sciencefiction, een beetje Star Wars, maar vooral met literatuur uit de jaren ‘40 tot ‘80 van de vorige eeuw: auteurs als C.S. Lewis (ruimtetrilogie), Frank Herbert, Philip José Farmer, Michael Bishop, Walter M. Miller Jr. en vele anderen. Ik dacht: dit zou ook in het Nederlands moeten kunnen. Toen ben ik korte verhalen gaan schrijven en heb ik er een aantal gebundeld, naar KokBoekencentrum gestuurd en de uitgever was gelijk enthousiast. Dus dat was direct een match.’

Ik dacht: dit zou ook in het Nederlands moeten kunnen.

Wat drijft jou om dit boek te schrijven, zie je het als een roeping?

‘Het gaat me vooral om verwondering en de mogelijkheid om buiten onze gebaande kaders te denken, ook theologisch. God is Schepper van hemel en aarde; waarom dan niet van duizenden ‘aardes’? Zou God zich beperken tot onze werkelijkheid? Het kan ons ook nederig maken als we bedenken hoe groot God is. En tegelijk kom je dan ook de grenzen van ons denken tegen. Dat vind ik spannend en mooi tegelijk. Ik zou willen dat wanneer lezers het boek dichtslaan, zeggen: ‘Wauw, mijn perspectief is verbreed en God is groter dan ik kan denken.’ In die zin is het vertellen over hoe schepsel zich tot Schepper verhoudt wel een roeping.’

Zou God zich beperken tot onze werkelijkheid?

Wat doe je bij een writer’s block?

‘Daar heb ik weinig last van. Ik begin altijd erg (misschien te) enthousiast aan een nieuw project, maar ik weet vaak niet waar het eindigt. Zodoende heb ik talloze werken, wetenschappelijke en fictieve die nog niet af zijn. Als ik ergens even geen inspiratie voor heb, ga ik gewoon met iets anders verder. Dat was een tip van prof. Aza Goudriaan toen ik theologie studeerde en begon aan mijn masterscriptie. Hij zei zoiets als: ‘Als je niet verder komt, ga dan aan de voetnoten werken of aan de bibliografie. Zorg dat je bezig blijft, dan komt de inspiratie weer vanzelf.’ En heel soms ga ik even een rondje lopen, of stap ik even onder de douche om daarna verfrist verder te gaan.’

Welk theologisch boek inspireert jou in je schrijfproces?

‘Poeh! Dat vind ik een moeilijke vraag. Meestal is het zo dat waar ik ook ben, er allerlei ideeën opkomen en op de vreemdste momenten. Het schiet gewoon door mijn hoofd. Maar welk boek ik wel echt heel bijzonder vond en waar ik erg enthousiast over ben en voor deze bundel ook wel door ben geïnspireerd, is van de theoloog, dichter en toneelschrijver Charles Williams (1886-1945), een vriend van J.R.R. Tolkien en C.S. Lewis. Met name het boek The Place of the Lion vind ik interessant: allerlei platoonse archetypen verschijnen in een Brits dorpje en brengen alle deugden en ondeugden van de lokale bewoners naar boven – wat uiteraard tot chaos leidt. Williams bracht in zijn verhalen altijd een supernatuurlijk element in, maar op zo’n manier dat het volkomen logisch leek.’

Ruben van Wingerden is docent Nieuwe Testament aan de Christelijke Hogeschool Ede en specialist vertalen & exegese bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap in Haarlem. Hij is gastvoorganger in de PKN en woont met zijn vrouw en zoontje in Bilthoven.

Pre-order Wat als we niet alleen zijn?

Wat als we niet alleen zijn? van theoloog Ruben van Wingerden is een denkexperiment in verhalende vorm, bedoeld voor lezers die zich graag laten uitdagen op het snijvlak van geloof en wetenschap. Wat als er leven bestaat buiten de aarde? En als dat zo is, reikt het verlossingswerk van Christus dan ook tot hen? In dit boek ontwerpt Ruben van Wingerden een denkraam aan de hand van twintig korte verhalen. Je leest onder meer een brief uit 2048 van een jezuïet die naar de sterren staart, je ontmoet buitenaardse wezens en vliegt boven een aarde die door haar bewoners is verwoest. Zo blaast Van Wingerden een vergeten christelijke kosmologische traditie nieuw leven in.