Bijbelwetenschappen

In een bijdrage over Abraham en zijn vrouwen – Sarah, Hagar en Ketura – komen onvermijdelijk de complexe verhoudingen van (familie)relaties aan de orde.

Bij vrede denken we tegenwoordig vooral aan de afwezigheid van oorlog. Wanneer er geen sprake is van een militair conflict, heerst er vrede. Zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament heeft vrede echter een bredere betekenis.

De term ‘onbesneden’ zal de meeste bijbellezers vertrouwd in de oren klinken. Misschien niet echt een woord waarover je veel nadenkt; sommige culturen doen aan besnijdenis, sommige mannen zijn besneden en anderen niet.

Genade is een uiterst belangrijk begrip in de christelijke traditie. Het speelt een voorname rol in het werk van grote namen als Augustinus en Luther en het werd in het verleden ten onrechte vaak gezien als het cruciale verschil tussen het christendom, de ‘religie van genade’, en het jodendom, een wettische religie waarin Gods zegen verdiend zou moet worden. Maar wat verstaan we nu precies onder genade?

Those were the days. We lazen Bijbel in de Verdeutschung van Martin Buber en Franz Rosenzweig en we ontdekten dat engelen eigenlijk boden waren. Wat een opluchting dat ze hun vleugels verloren en hun braaf-burgerlijke blik. En theologisch, dat de aandacht weer uitging naar wat ze zeiden, naar het woord van God, en niet naar al die poespas.

Over moeilijke woorden gesproken. Het lijkt zo simpel: in de Bijbel draait het om ‘geloof’. Alleen is de vraag hoe het woord dat meestal met ‘geloof’ vertaald wordt opgevat moet worden.

Hart, ziel, nieren. Verstand en kracht. Het zit allemaal van binnen. En het heeft allemaal met liefde te maken. Althans, in de Bijbel. Wij zijn niet gewend te zeggen ‘ik houd van je met al mijn nieren’. En toch zou dat misschien wel kunnen in bijbelse taal. Hoe dan?

Wie kent die cartoons van ‘liefde is…’ niet? ‘Liefde is… alles samen delen’, ‘Liefde is… haar blijven bewonderen’, ‘Liefde is… samen koken.’ Liefde is een van de sterkste emoties die mensen kennen. Niet voor niets speelt de liefde in veel films en boeken de hoofdrol. Maar hoe zit dit in de Bijbel? Wat wordt er bedoeld met liefde, en op welke manieren komen we deze emotie tegen?

In samenlevingen en gemeenschappen op weg naar een betere toekomst, is het goede vaak de vijand van het betere. Waarom verder trekken als het nu prima gaat? Als veranderingen zich onontkoombaar aandienen en onzekerheid zich opdringt, is de impuls nog sterker: Laten we terugkeren naar hoe het was! Vroeger was toch alles beter? Numeri 11 biedt een verrassend perspectief op dat universele fenomeen.