Bijbelwetenschappen

Jezus is de eerste niet en niet de enige die opstaat uit het graf. In de Bijbel zijn eerder mensen uit de dood opgewekt of opgestaan.

Hier, zes zondagen na Pasen, wanneer voor velen van ons de herinnering aan de blijdschap en inspiratie van het hoogfeest wat begint te vervagen, worden ons lezingen gegeven die ons kunnen helpen het paasvuur weer wat aan te wakkeren.

Het Lucasevangelie geeft een sober bericht van Jezus’ hemelvaart: ‘Hij leidde hen naar buiten tot bij Betanië en Hij hief de handen omhoog en zegende hen. En het geschiedde, terwijl Hij hen zegende, dat Hij van hen scheidde. En zij keerden terug naar Jeruzalem met grote blijdschap, en zij waren voortdurend in de tempel, lovende God’ (24:50-53).

Het ‘nieuwe gebod’ dat Jezus in Johannes 13 aan zijn discipelen geeft, is niet nieuw. Het liefhebben, de zorg voor de naaste, werd ook al voor Jezus’ tijd, samen met het grote gebod in Deuteronomium 6, door gelovige joden gezien als een van de grondbeginselen waarop een gelovig leven gebouwd is.

Het is een overbekend bijbels beeld, de herder en zijn schapen. Deze zondag komt het in de drie lezingen op heel verschillende wijze steeds terug, als beeld van de relatie tussen God en mensen.

Jeremia 32:36 begint door met twee woorden de aandacht te trekken: ‘Welnu! Daarom!’ (Hebr.: ‘attah lakhen). En dan komt de boodschap van JHWH die verteld moet worden. De tekst vertelt het alsof Hij voor Jeruzalem staat, ‘deze stad’ – aanwijzend voornaamwoord. Hij staat erbij en kijkt ernaar. Deze stad heeft het zwaard van Babylon gevoeld; honger en pest hebben er huisgehouden. Welnu! Daarom! In al die droefheid breekt JHWH God met Jeremia’s tekst in.

De Heer laat zich als Héér ontmoeten. Dat is het centrale thema van de lezingen voor de eerste zondag na Pasen. Ook al lijkt het niet zo, de Heer regeert, zoals Hij altijd heeft gedaan en altijd zal doen.

Opstanding betekent ontmoeting met God, heeft Karl Barth ons geleerd (KD IV/1, 377). In het paasverhaal van Johannes 20:1-18 vinden verschillende ontmoetingen plaats. Niemand stelt daarbij de vraag: ‘Hoe kan dat nou?’, zoals rationele mensen zich in onze tijd afvragen. Opstanding raakt immers aan een goddelijk geheim. Het gaat meer om de vraag: Welke betekenis hebben deze ontmoetingen voor ons eigen leven? Laten wij ons verrassen, verdiepen we ons, durven we vertrouwen, laten we ons aanspreken, keren we ons om en horen we wat er wordt gezegd?

Alle bijbelvertalingen die ik erop nagekeken heb, spreken van de ‘intocht’ in Jeruzalem, behalve de Naardense Bijbel, die nergens tussenkopjes of opschriften heeft, en de Bijbel in Gewone Taal. De BGT heeft als opschrift: ‘Twee leerlingen gaan een ezel halen’. Dat is heel aardig, nauwelijks interpretatief, wél een bepaalde focus, maar deze is descriptief. Misschien is dit wel beter dan te spreken van ‘intocht’. Dat woord lijkt op het eerste gezicht te groot voor wat zich afspeelt. Wat voor gebeurtenis is dit nu helemaal: een ongeveer dertigjarige man die door een groep volgelingen op een ezel wordt gezet en zo Jeruzalem binnengaat. Wat nou, intocht? Dat woord wordt gebruikt bij officiële staatsbezoeken door hoge ambtenaren, vorsten en bestuurders in het Romeinse Rijk. Dit gebeuren lijkt daar in de verste verte niet op. Waarom beschrijft Lucas dit dan toch als een soort intocht? En waarom schrijft Lucas dit zó, veertig jaar na dato, na de verwoesting van stad en tempel?