Missiologie

Onze omgeving en de media zorgen ervoor dat migratiescenario’s deel uitmaken van het leven van alledag. Er is geen regio in de wereld die niet te maken heeft met het fenomeen van de menselijke mobiliteit.

De afgelopen jaren is op tientallen plaatsen en in alle bisdommen vernieuwing van pastoraat en parochie onderwerp van overleg en discussie geweest. Die discussies werden altijd aangezet door een besef dat de tijd van de grote volkskerk langzamerhand achter ons ligt en dat we mensen op een andere, nieuwe manier zouden moeten bereiken met de boodschap van het Evangelie. De gebruikelijke aanpak heeft haar aantrekkingskracht grotendeels verloren en nieuwe wegen zijn nodig.

Verschillende kerkgenootschappen gingen haar voor en sinds een jaar of acht ondersteunt ook de Protestantse Kerk in Nederland het pionieren, in de hoop dat meer mensen de waarde van het evangelie ontdekken. En in de hoop dat het pionieren werkt als frisse inspiratiebron voor bestaande kerkelijke gemeenten. Met een ‘pioniersplek’ wordt gedoeld op een nieuwe vorm van kerk-zijn voor mensen die niet naar een kerk gaan. Allerlei vormen kunnen gebruikt worden. Afstemming op de context en duurzame gemeenschapsvorming zijn daarbij belangrijk.

In de wereld van gemeentestichting is een hausse aan vernieuwende projecten gaande, die geen eendagsvliegen blijken te zijn. Juist omdat pioniersarbeid vaak ‘on the cutting edge’ wordt verricht, kunnen we er van leren. Dit themanummer van Handelingen biedt zicht op een boeiend proces van kerkvernieuwing en wil bijdragen aan de doordenking van kerk-zijn.

Vanwege de rol die de justitiepastor speelt in de spirituele belangstelling van gedetineerden, zoekt deze bijdrage naar een antwoord op de vraag hoe in het werkveld van het rooms-katholieke en protestantse justitiepastoraat spiritualiteit en detentie worden waargenomen en beschreven.

We leven in een uniek tijdsgewricht, ‘een teken des tijds’, dat maakt dat een radicale ommekeer vereist is. De kritische vragen die in Latijns-Amerika opkomen met betrekking tot Integral Mission, komen voort uit een sterk onderbuikgevoel van verontwaardiging over wat er aan de hand is met de evangelicale kerk op het continent.

Het schrijven van dit ‘portret’ voelt aan als een dialogue intérieure. Want hoewel ik me in mijn werk als manager en directeur bij Stek in Den Haag en het Straatpastoraat volop theoloog voel en hoewel ik me vanuit mijn geloof sterk geïnspireerd voel, vind ik het nooit makkelijk om drijfveren en visie op geloof en leven zomaar eventjes uit de doeken te doen. Er is geen vaste formule, waar ik zo op terug kan vallen. Dat heeft deels te maken met de positie van mijn werk: op de grens van stad en kerk.

In 1919 bracht paus Benedictus XV een apostolische brief uit, met een nieuwe missiestrategie, met nadruk op inheemse geestelijken en centrale financiering. Missie niet langer als bijproduct van het kolonialisme, maar als fundamentele opdracht voor de Kerk. Een Nederlandse pater, kardinaal Van Rossum, was de ghostwriter van ‘Maximum Illud’ (MI). Oktober 2019 is vanwege deze herdenking door Missio van de Rooms-Katholieke Kerk uitgeroepen tot Buitengewone Missiemaand.

Nepal heeft eeuwenlang tot die regio’s behoord waar het evangelie niet gehoord werd. De kerk in Nepal schrijft geschiedenis over hoe dat kan verkeren, dankzij door de Geest gedreven mensen.