Missiologie

Welke zaken spelen er op Europees niveau als het gaat om zending en oecumene? Zijn dat dezelfde thema’s die er wereldwijd leven of gaat het om heel andere aandachtspunten? En als het om dezelfde onderwerpen gaat, hoe gaat men er dan mee om – in Europa en wereldwijd?

Diverse katholieke religieuze instituten die in de buitenlandse missie hebben gewerkt, nodigen tegenwoordig leden uit andere continenten uit naar Nederland. De ideeën die de Nederlanders daarbij hebben, lopen niet altijd gelijk op met die van hun buitenlandse medebroeders. Wie bepaalt dan het beleid? De Societas Verbi Divini (SVD) ging het waagstuk aan. TussenRuimte in gesprek met de Indiase pater Avin Kunnekkadan, sinds 2016 overste van de NederlandsBelgische provincie van dit Gezelschap van het Goddelijke Woord.

Vrij recent viel een brochure van de Africa Inland Mission (AIM) bij ons op de mat met daarin de namen en de foto’s van alle AIMwerkers in Afrika. Een korte blik bevestigt wat al meer dan honderd jaar de praktijk is: de meerderheid van alle uitgezonden werkers in de zending is vrouw…

Als we in de zending spreken over marges, moet er ook ergens een centrum zijn. Specifieker, omdat we het over zending hebben: wat is eigenlijk het centrum van de kerk wereldwijd? Is het Rome, de liturgie, het Woord? – om enkele rooms-katholieke, orthodoxe en protestantse stereotypen te noemen. Of (het nieuwe) Jeruzalem?

Waarom is het zo moeilijk om de ‘gemarginaliseerden’ een plek te geven in onze missieopvattingen en in ons zendingsbeleid? Hoe komt het dat echt inclusief denken zo lastig is?

Het is een ‘trend’ in de zending om meer aandacht te schenken aan en te luisteren naar mensen ‘in de marges’. Hoe ziet dat ‘luisteren’ er dan uit? Een (beperkte) blik in de Zuid-Afrikaanse context biedt een even interessante als complexe bijdrage aan het gesprek hierover.

Het eerste nummer van De Heerbaan kwam uit in 1948, het jaar waarin te Amsterdam de Wereldraad van Kerken werd opgericht. Nederlandse zendingsleiders onderstreepten in die tijd met verve de vanzelfsprekende – maar bij tijden ook geproblematiseerde – samenhang van zending en oecumene, zeker in de jaren voorafgaand aan de integratie van de Internationale Zendingsraad in de Wereldraad (1961). Nadien zou in de jaargangen van De Heerbaan, Wereld en Zending en TussenRuimte het missionaire werk in een grote oecumenische breedte voorbijkomen.

Vier jaar leidde zij de redactie met altijd weer een inspirerend woord of creatief beeld om de gedachten bij thema’s en onderwerpen te bepalen. Dineke Spee, de eerste hoofdredacteur van TussenRuimte, in gesprek met de huidige hoofdredacteur over de tijd van toen.

Wat tref je aan als je zeventig jaargangen van een tijdschrift over interculturele theologie en zending onderzoekt op ‘vrouwen’? Het is een hele reis van jaar naar jaar, van periode naar periode, land naar land, vrouwenbeweging naar vrouwenbeweging. Mooie artikelen, weliswaar met een vaak wat wrange bijsmaak. Vrouwen die werkzaam zijn in het veld van de theologie lijken heel wat te moeten overwinnen.