Joan Chittister, Het monastieke hart, 50 stappen naar een contemplatief en zinvol leven

Recensie van het boek Het monastieke hart, 50 stappen naar een contemplatief en zinvol leven van Joan Chittister.

Tijdens mijn studie theologie maakte ik als protestant voor het eerst kennis met het monastieke leven. Dat raakte mij meteen en in de tijd na de studie, toen ik als predikant werkzaam was, ging ik elk jaar een midweek naar een klooster van de Benedictijnen. Dat waren dagen en weken waarin ik veel las, waarin stille tijd werkelijk stil was en ik tussen de bedrijven door veel leerde over de liturgie en de gang van zaken in een klooster. Na een aantal jaren ben ik begonnen met de organisatie van weekenden met gemeenteleden naar kloosters (retraites). Nu ik met emeritaat ben, doe ik dat met veel genoegen nog steeds. Die dagen in een klooster waren en zijn een zoutkorrel in mijn bestaan. Je kunt thuis dat kloosterritme niet kopiëren, maar de diepgang en het ervaringen van het meevieren met zusters of broeders verdiepen gaandeweg toch je geloofsleven. Dat hoor ik ook steeds terug van de mensen die meegaan met deze kloosterweekenden.

Die dagen in een klooster zijn een zoutkorrel in mijn bestaan

Buiten het klooster

Vanuit die ervaring was ik benieuwd naar de vijftig stappen, die Joan Chittester aanreikt in haar boek. Deze Benedictines is twaalf jaar priorin geweest in een abdij in de Verenigde Staten. Bovendien is zij hoofd van een onderzoeksinstituut op het gebied van hedendaagse spiritualiteit en stichtte zij de online gemeenschap Monasteries of the heart. Zij is al flink op leeftijd, maar zeer bij de tijd, gepassioneerd en tegelijk ook prettig nuchter. Dit boek is natuurlijk in het Engels verschenen en de ondertitel is ’50 simple Practices’. Gaandeweg dacht ik wel: simpel of eenvoudig lijkt het mij uiteindelijk toch niet om wat zij schrijft in het dagelijks leven buiten een klooster werkelijk toe te passen. In de vertaling is gekozen voor ‘50 stappen’, wat ik een goede vertaling vind en misschien meer kloppend bij hoe we hier in Europa mee omgaan. De vertaling is een samenwerking van een Vlaamse en een Nederlandse uitgeverij. Erik Galle was de vertaler, Vlaming en priester, psychotherapeut en auteur. Dat Vlaams vind je als Nederlandstalige lezer zeker terug (‘wij hebben nood aan…’), maar is niet storend. Er is een interview met hem op internet waarin hij ondervraagd wordt over de inhoud en de vertaling van dit boek.

Chittester stichtte de online gemeenschap Monasteries of the heart

Benedictus

Joan Chittester beschrijft telkens een hoofdstuk over een belangrijk onderdeel van het monastieke leven. Zij schrijft dus duidelijk vanuit een abdij-ervaring, vandaar hoofdstukken met titels als klokken, de monastieke cel, kluizenaars, handenarbeid, oblaten van Sint-Benedictus, nederigheid, de lauden en de vespers. Steeds legt ze uit wat de betekenis en de diepgang is van wat daar in het klooster aan beleefd wordt. Het tweede deel van het hoofdstuk is telkens gewijd aan ‘in de praktijk’. In dat deel wordt een toepassing van de oude kloosterwijsheid en ervaring aangereikt voor het leven buiten die context. De lezers worden uitgenodigd om de spiritualiteit van de kloosterervaring te proeven en – met aanpassing – in hun eigen leven te beproeven.

Ieder hoofdstuk beschrijft een onderdeel van het monastieke leven

Het draait bij Chittester om bewust leven en de beste versie van jezelf worden. Het hele boek wil ons aanmoedigen om het bewustzijn-van- God-in-ons-leven (contemplatie) te ervaren. Spiritualiteit integreren in het dagelijks leven is het doel. Of dat lukt op de manier zoals in deze vijftig stappen wordt aangereikt, weet ik niet. Wel is dit boek verhelderend over de diepgang en de wijsheid die je in kloosters kunt ervaren, het nodigt uit en geeft handvatten om die mee te nemen in je eigen dagelijks leven.