Is het een vorm van beroepsdeformatie dat je als predikant, bezig met een preek, een andermans preek van 400 jaar geleden leest? Ik was een verwijzing naar de betreffende oude preek wel eerder tegen gekomen en wist zelfs de naam van de predikant: Lancelot Andrewes. Maar de preek had ik nog nooit gelezen en ik had me ook niet gerealiseerd dat Andrewes ten nauwste betrokken was geweest bij de King James vertaling. Nu wilde ik iets controleren. Wat had T.S. Eliot in een van zijn mooiste religieuze gedichten, ‘The Journey of the Magi,’ precies overgenomen van die preek?

De gedachte dat de wet Gods goed is voor mens en samenleving, is de
basis onder de lezingen van deze zondag. In het Overjordaanse brengt
Mozes het volk de aanwijzingen van de Eeuwige te binnen die de weg
wijzen naar een goede samenleving van vrije mensen. Hier, aan het
slot, bindt hij hun op het hart de weg naar het goede leven op te gaan,
niet die naar de dood, de slechte weg.

De perikoop uit Jesaja is een vrij ontoegankelijke tekst. De Nieuwe Bijbelvertaling grijpt behoorlijk in om de tekst enigszins begrijpelijk te maken. Het grote verschil met de meer letterlijke Naardense Bijbel of Herziene Statenvertaling valt meteen op. Het is ook wel belangrijk om te begrijpen waar deze perikoop over gaat. De tekst is er belangrijk genoeg voor. Deze legt daarnaast een stevige bodem onder de bekende woorden uit het evangelie, Matteüs 5:13-16.

Het alternatieve spoor over Exodus begint op de vijfde zondag na Epifanie. Vóór Vaticanum II begon op deze zondag in de katholieke kerken de voorvasten en heette hij zondag Septuagesima: zeventig dagen voor Pasen. Thema’s in de lezingen en gebeden van deze dienst waren: De Heer nodigt ons uit tot zijn dienst, die niet gemakkelijk is. De Heer is onze steun in de beproevingen van dit leven: Hij zal ons redden.

Sefanja is een boek vol van Gods oordeel, teleurstelling en boosheid over onrecht. Een opstandige, bezoedelde, gewelddadige stad die niet luistert, niet op God gericht is, leiders die als brullende leeuwen rondgaan en rechters die als wolven mensen tot prooi maken, gewetenloze bedriegers die zich als profeten voordoen en priesters die wat heilig is ontwijden en de wet geweld aan doen. Heel Sefanja, tot aan het gedeelte dat voor deze zondag op het leesrooster staat, is er vol van.

Jezus wordt door Johannes gedoopt in de Jordaan, op Jezus’ eigen verzoek. Dit gaat tegen Johannes’ gevoel in, maar Jezus vervult in zijn leven het doel dat God met zijn volk heeft, als ‘zoon’ van het volk, zoon der mensen, en zoon van God. Zo wordt gerechtigheid gedaan: gerechtigheid vervuld! Matteüs geeft hiermee duidelijk aan, dat hij zijn evangelie voor zijn eigen volk, het Joodse schrijft.

Jezus hoorde ‘dat Johannes overgeleverd was’ (Mat. 4,12). Door wie en
aan wie is tot nu toe niet vermeld. Johannes treedt in hoofdstuk 3 op
als prediker in de woestijn. Hij verkondigt de nabijheid van het Koninkrijk van God en roept op tot bekering: tot toewending tot Hem
in wie hij dat koningschap van God ziet aangebroken. Vervolgens is
hij het ook die Jezus doopt in de Jordaan. En nu dan, in 4,12, blijkt
Johannes te zijn overgeleverd en lijkt het erop dat Jezus de grond
onder zijn voeten te heet voelt worden

In het dagblad Trouw van 19 april 2019 schreef Peter-Arno Coppen in de rubriek ‘Taal’ dat het steeds moeilijker vol te houden is dat elke taaluiting één vaste betekenis heeft. Zo verbaas ik mij steeds erover dat de evangelisten in weinig woorden zo veel betekenis kunnen leggen. Wat op het eerste gezicht de weergave van een gebeurtenis is, zoals de doop van Jezus, blijkt bij close reading zo veel meer in te houden: herinnering, opdracht, belofte.

De ‘bruiloft in Kana’ is net zo bekend als mysterieus. Het verhaal lijkt bol te staan van de symboliek: de derde dag, de zes kruiken, het water dat wijn wordt, de beste wijn die tot het laatst bewaard wordt, en het huwelijk op zich; maar niemand weet echt wat nu precies de betekenis van deze symbolen is.