Luisteren naar verhalen rond de kerststal

Dit themanummer komt uit in de kerstmaand, en dus hebben we er als reactie iets bijzonders van willen maken. Een beetje anders dan anders. ‘We moeten de verhalen van Kerst blíjven vertellen’, is kort gezegd de boodschap van dit nummer. In deze inleiding leest u het waarom en waartoe…

Dit Ouderlingenblad is er één om opgekruld op de bank te lezen bij een kopje chocolademelk en een kerstkransje. Om uit voor te lezen tijdens een (pastoraal) gesprek of als inspiratie te gebruiken voor een kerstviering. Tegelijkertijd is het een nummer dat aanmoedigt om niet op die bank of in de knusse kerk te blijven zitten, maar op weg te gaan en samen met anderen op zoek te gaan naar het Kind.

In dit nummer staat het verhalende aspect van Kerst centraal, waarbij we ons lieten inspireren door gedichten van Marinus van den Berg. Ga je mee naar de kerststal? Op bezoek bij baby Jezus, de Redder van de wereld, die in doeken gewikkeld in een voerbak ligt?

Op wie lijk jij?

Stel je eens voor dat je jezelf in het kerstverhaal zou moeten situeren. Op wie lijk je dan het meest? Met wie voel je je verwant? Of wellicht kom je iemand tegen die je juist vreemd is: iemand met wie je het liefst niét naast het Kind zou willen staan. Wat zou er gebeuren als je deze persoon haar of zijn verhaal zou laten vertellen? Of wat zou je horen als de ster of de stal zou kunnen praten? Als je inzoomt op één van de figuren uit de kerststal: hoe is deze troostend voor mij? Of bemoedigend? Hoe roept deze figuur mij op tot navolging of juist tot afstand nemen?

Marinus van den Berg

De Bijbelse vertellingen over de aankondiging en geboorte van Jezus zijn ons zo vertrouwd, dat het zoeken kan zijn naar een manier om de wereldveranderende betekenis van deze gebeurtenis dichtbij te brengen. Marinus van den Berg is een meester in het verbinden van deze aloude woorden en verhalen met de roerige en vaak pijnlijke levens van mensen nu. De priester en emeritus-verpleeghuispastor heeft talloze boeken op zijn naam staan over thema’s als rouw, zorg en afscheid. Hij leverde een belangrijke bijdrage aan een open gesprek over dood en verlies, door het delen van – vaak ook persoonlijke – ervaringen. Wat een voorrecht om zijn prachtige en verrassende gedichten te mogen gebruiken als de ruggengraat van dit Kerstnummer. Helemaal mooi, dat hij zelf ook bereid was om voor nu een kerstverhaal te schrijven, speciaal voor Ouderlingenblad én een artikel over het belang van het vertellen van kerstverhalen. Of, zoals hij het omschrijft, reisverhalen.

Gedichten

Zo gaan we in dit nummer met elkaar op reis. De gedichten over de verschillende figuren uit de kerststal nemen ons mee naar toen én naar nu. Denk aan Jozef, die volgens Erica Hoebe een belangrijke pastorale vraag oproept: ‘Mag ik er zijn?’ Of aan de ster, die ervoor zorgt dat onwetenden op reis gaan, terwijl schriftkenners thuisblijven, zoals Sake Stoppels opvalt. Roelof de Wit las maar liefst twee gedichten: over de koningen – waarna hij de koningen en de herders bij elkaar brengt, om te eindigen met de vraag hoe moeilijk wij het zélf vinden om te knielen. Ook neemt hij ons mee in de wereld van engelen, in de Bijbel én om ons heen.

‘Het kind als een teken van tegenspraak’. Die zin uit het gedicht over het Kind in de kribbe bleef bij Mathilde Meulensteen haken. Het is niet moeilijk om dit actueel te maken, ziet ze. Henk de Roest neemt ons juist mee naar buiten de kerststal: het veld in naar de schapen en de herders. En wat heeft de stal zelf ons te zeggen? Hier gaat Nelle-Mieke Drop in haar artikel op in.

De prachtige en verrassende gedichten van Marinus van den Berg zijn de ruggengraat in dit nummer

Kerstgroepen

In dit nummer staan niet alleen de figuren uit de kerststal en hun verhalende betekenis centraal, maar ook de kerststal zelf. De kans is groot dat je er zelf thuis ook ten minste één hebt staan. Waar dit fenomeen tot een aantal decennia vooral voorbehouden was aan rooms-katholieke gelovigen, is het inmiddels in Nederland ook doorgedrongen tot in menig protestants huis en kerkgebouw. Ilse Hogeweg, predikant in Capelle aan den IJssel, neemt ons mee in de achtergrond van de kerststal en hoe deze vorm krijgt in verschillende christelijke culturen en tradities.

En wie kunnen beter vertellen over de betekenis van de kerststal – of zoals sommigen liever zeggen: kerstgroep – dan kenners en verzamelaars zelf? Geniet van de drie portretten van mensen, die bijzondere herinneringen en ervaringen delen. Veel van de foto’s in dit nummer komen van deze drie verzamelaars en organisatoren van tentoonstellingen. Alle drie verwoorden ze hoe prachtig de diversiteit van de kerstgroepen of kerststallen laat zien wat dit verhaal voor talloze mensen over de hele wereld betekent. De Bijbelse geschiedenis over Maria, Jozef en het Kind is zowel universeel als razend actueel. Zoals Marinus van den Berg het verwoordt: ‘Het aangrijpende verhaal van Kerst is dat God mens is geworden (…), dat het licht komt waar geen licht wordt verwacht. Dat verhaal gaat maar door.’