Meer dan ooit voel ik me verbonden met de joodse gemeenschap – door Esmé Wiegman
Eind maart 2012 presenteerde Rabbijn Lody van de Kamp zijn boek met persoonlijk notities over wat zich heeft afgespeeld rondom het debat en besluitvorming over de rituele, onverdoofde slacht. Ik zocht hem graag op tijdens deze boekpresentatie. Na zoveel contact met hem te hebben gehad rond de Kamerdebatten was het bijzonder de presentatie bij te wonen en met hem terug te blikken op een roerige tijd.
Hij was blij mij in Gouda te treffen en kon het niet laten tijdens de presentatie mijn naam nog weer even te laten vallen: het enige Tweede Kamerlid dat bereid was op een vroege maandagmorgen in de auto te stappen en getuige te zijn van de koosjere slacht.
Een luid applaus van de andere aanwezigen volgde.
Het is natuurlijk altijd leuk om applaus te ontvangen, maar eerlijk gezegd overheerst bij mij nog steeds het gevoel van verbijstering dat met zo’n grote Kamermeerderheid het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren is aangenomen. Ik kan me het gevoel van verdoving bij rabbijn Van de Kamp goed voorstellen. Ten diepste draaide het allemaal om de vraag hoeveel ruimte religieuze groeperingen nog krijgen in ons land. Waar is de typisch Nederlandse tolerantie gebleven?Lody van de Kamp heeft op een boeiende manier de gebeurtenissen in zijn dagboek opgesomd, maar belangrijker nog, in perspectief gezet van een geschiedenis waarin de rituele slacht vaker ter discussie heeft gestaan. De Tweede Wereldoorlog is de meest zwarte periode geweest. Maar dat mocht niet genoemd worden in het debat. Voorstanders van dierenwelzijn mocht je niet gelijk stellen aan nazi’s. Andere argumenten speelden een rol.
Van de Kamp ontdekt in zijn notities echter een geraffineerd spel. Een spel dat gevoed wordt door sentimenten richting hen die niet in de pas van het secularisme wensen te lopen, ‘vreemdelingen’ die ‘weigeren om gewoon mee te doen’. Je kunt een hele lijst beperkingen en verboden bedenken die in de toekomst ter sprake zullen komen: hoofddoeken, minaretten, besnijdenis, het curriculum van confessionele scholen, bijvoorbeeld op het gebied van de evolutietheorie en seksuele vorming. Zijn argumenten als het onderdrukken van vrouwen, het schenden van de lichamelijke integriteit en het aantasten van dierenwelzijn bij koosjer slachten niets anders dan een ordinaire dekmantel om af te rekenen met religie?
Al lezend herken ik de momenten van het afgelopen jaar: het rondetafelgesprek waar zelfs de Engelse Opperrabbijn Lord Sacks naartoe komt. Het rondetafelgesprek bleek echter slechts een onderdeel van een procedure: standpunten en stellingen waren allang betrokken door de verschillende politieke partijen. De stemmingen, Marianne Thieme en Esther Ouwehand die elkaar juichend in de armen vallen, de ontzetting bij de leden van de joodse gemeenschap op de publieke tribune.
Het dagboek is niet slechts een boek vol bitterheid. Met warmte en liefde worden joodse tradities beschreven en herinneringen aan vroeger opgehaald.
Op de voorkant van het boek staat Lody van de Kamp op de foto met een hagelwit lammetje. Ik moet denken aan Mozes, de schrijver van de Thora, de eerste vijf boeken van het Oude testament die vol staan met geboden over hoe mensen in verhouding tot hun Schepper en al zijn schepselen hebben te leven. Over dierenwelzijn gesproken…
Meer dan ooit voel ik me verbonden met de joodse gemeenschap in Nederland en met Rabbijn Lody van de Kamp, met wie ik nog regelmatig mail en die mij gezegende Kerstdagen en zondagen wenst. Een man die ruimte geeft aan geloofsovertuigingen van anderen maar machteloos heeft moeten toezien hoe de ruimte van de joodse geloofsgemeenschap wordt beperkt.
Esmé Wiegman- van Meppelen Scheppink, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie. Dit artikel is met toestemming overgenomen uit Handschrift, het partijblad van de ChristenUnie.
