Niek Tramper – Liefde, lijden, leven

In Liefde, lijden, leven behandelt de auteur in veertig korte hoofdstukken grote levensvragen. Waarom kan liefde wel verwond worden, maar nooit teleurgesteld? Hoe gaan we om met lijden? De auteur verkent daarnaast de kracht van Christus’ woorden ‘Ik ben gekomen om leven te geven’ in tijden van onzekerheid, ziekte en verlies.

De auteur doet dat op een meditatieve, bespiegelende manier en betrekt daarbij ook moderne denkers en schrijvers. Aan alles is merkbaar dat hij door persoonlijke ervaringen zelf met deze grote vragen heeft geworsteld.

Dit boek sluit goed aan bij de veertigdagentijd (of lijdenstijd) en de tijd van Pasen, maar je kunt het in alle jaargetijden lezen. Het is ook geschikt voor een persoonlijke retraite of een kringgesprek en voor iedereen die een moeilijke tijd doormaakt.

Zelf schrijft Niek Tramper over dit boek: ‘Twee jaar geleden kreeg ik de diagnose ‘ongeneeslijk ziek’. Het verwerken van die realiteit, de limiet gesteld aan mijn dagen, kreeg een grote plek in mijn dagboek, en iets daarvan geef ik terug in dit boek. Het middendeel ‘Lijden’ is het hart van dit boek: hoe gaan we om met het noodzakelijk verlies dat het leven meebrengt? Hoe geven we antwoord op lijden door onze onachtzaamheid of schuld, en lijden dat ons overkomt, vooral ziekte en dood? Volgens Kierkegaard is de dood de kortste samenvatting van het leven. In liefhebben en in het onder ogen zien van onze sterfelijkheid zoeken we de smalle weg naar eeuwig geluk.’

Hieronder vindt u het eerste hoofdstuk van het deel ‘lijden’.

———————————————————-

Een gebroken poort naar eeuwige luister

Heer, laat in gebrokenheid
iets van U zichtbaar worden –
een glimp van genade,
een fluistering van nieuw begin.

‘Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden’ (Romeinen 8:18).

Wat ik je eerst vertellen wil

Waarom wil ik schrijven over het thema ‘lijden’?

Het voelt als het vastleggen van golven in een onafzienbare zee. Wie peilt het leed van oorlogsslachtoffers? Wie kan meevoelen met families die door een natuurramp huis en haard hebben verloren? Ik kan het niet. De watersnoodramp vond een half jaar voor mijn geboorte plaats en de Zeeuwen zwegen er een generatie lang over. Oorlog kwam alleen via verhalen van mijn ouders en grootouders mijn leven binnen en later via ooggetuigen uit het Midden-Oosten en Oekraïne.

Ik heb tot vandaag geleefd in een uitzonderlijke tijd en in een uitzonderlijke hoek van de wereld, opgegroeid in een vredig Zeeuws dorp. Ik ben niet gewond geraakt door trauma’s of gekwetst door schending van mijn integriteit. Ook al zie ik dagelijks afschuwelijke beelden, ik kan het grote lijden van de wereld niet begrijpen. Ik ben niet in staat om bij al dat lijden woorden van begrip of meeleven te voegen.

Toch ken ik de pijn van verlies – verlies van geliefden, van gezondheid en levenskracht, verlies van heelheid in mezelf en gaafheid in de natuur. Leven brengt onvermijdelijk verlies mee, dat ervaren alle mensen. Om niet weg te lopen voor de pijn van dat verlies, het niet weg te consumeren en weg te amuseren, hebben we hulp nodig.

Daarover schrijven ervaar ik wel als een opdracht.

Goed, ik zal vooral aandacht geven aan het verlies van kracht en schoonheid in ons leven. Door lichamelijk of psychisch lijden, door tegenslagen en teleurstellingen die we niet hadden kunnen voorkomen, of door schaamte en schuld die we zelf op ons laadden.

Een vermetele vlucht

In onze samenleving heerst het idee dat we pijn, verlies en ziekte koste wat kost moeten vermijden. Natuurlijk, elk schepsel vlucht voor wat het leven bedreigt, maar in het Westen is het mijden van kwetsbaarheid omgeslagen in vermetelheid. We wanen ons veilig omdat we ons leven overladen met verzekeringen. We ontvluchten onze kwetsbaarheid met exotische reizen, door mateloos te consumeren of door keihard te werken.

Toch is dat een vlucht in een surrogaatleven dat ons niet redt. We denken er ongestoord doorheen te fietsen, totdat de realiteit ons plotseling omverduwt – als een roekeloze chauffeur die een kalme fietser de berm injaagt.

Ik wil met jou zoeken naar houvast in tijden van pijn en verlies, zelfs tegenover de dwingeland die niemand ontloopt: de heer Dood. In deel I ontdekten we dat liefde een levenslange opdracht is: het goede blijven hopen en niet bang zijn voor verdriet. In dit deel borduur ik daarop voort. Ik verbind het thema liefde met het lijden van deze wereld. Ik vertel je verhalen over kwetsbaarheid en kracht, waarvan ik vermoed dat ze ons inspireren en moed geven om trouw te blijven aan wat werkelijk leven geeft.

Ongekende luister

De apostel Paulus gaat in hoofdstuk 8 van zijn brief aan de christenen in Rome in op lijden. Dit betrof wel een bijzondere manier van lijden. Meer en meer hadden christenen te maken met uitsluiting, pesterijen en aanklachten. Het had er mee te maken dat ze mensen van de weg waren. Ze volgden Christus en beschouwden Hem als hun hoogste Heer, niet de keizer. De apostel bemoedigt hen als hij zegt: Samen met Christus zijn wij erfgenamen: wij delen in Zijn lijden om met Hem te kunnen delen in Gods luister (Romeinen 8:17).

De Geest van God zucht met ons over de kwetsbaarheid van ons bestaan

Ons lijden, zegt de apostel, staat in geen verhouding tot de luister die voor ons als erfenis bewaard wordt. Lijden is de poort naar een ongekende heerlijkheid. Het is de heerlijkheid van de ontmoeting met Christus, de Koning, en het binnengaan in Zijn Rijk, waar alle tranen zijn weggewist.

Maar dat is nog niet alles. Heel de schepping die nu zucht onder menselijke uitbuiting, zal bevrijd worden uit de slavernij van haar vergankelijkheid en zal delen in de vrijheid en de luister van Gods kinderen, schrijft de apostel.

De Geest van God zucht met ons over de kwetsbaarheid van ons bestaan. En Hij helpt ons om te blijven wachten op de beloofde erfenis, hoezeer de oude reus ons nog kwelt. Ze hebben het in Rome met blijdschap gelezen. Vast!

Met wat voor lijden (verlies, ziekte, tegenslag of tegenwerking omdat mensen jouw overtuiging niet delen) ben jij ooit geconfronteerd? Wat of wie heeft je geholpen om niet kopje-onder te gaan en moed te vatten?