Ontkerkelijking geeft herfstgevoelens in de lente

Eindelijk is het echt lente: prettig warm, bomen met bloesem en jonge vogels in de tuin. Seizoenen doen wat met een mens: wie heeft er de afgelopen maanden niet uitgekeken naar de bloeitijd?
Seizoenen vind je ook in het geloof: het lente-geloof van de eerste liefde, een volwassen en stevig zomergeloof, een herfstgeloof met twijfels en verliesgevoelens, een wintergeloof als God helemaal afwezig lijkt.
Arjan Plaisier van de Protestantse Kerk in Nederland schrijft in zijn boek ‘Overvloed en overgave‘ over die verschillende geloofsgestalten. In het programma Deze Week bespreek ik het boek met Gert-Jan Segers, Miranda Klaver en Koert van Bekkum. Met name de herfst springt eruit: volgens Plaisier zitten we als westerse christenen in de herfst, we zijn christenen van het Avondland. Veel van wat er was, gaat verloren. De mooie harmonie tussen kerk – school – gezin is vaak verdwenen, de overlap tussen het kerkelijke en sociale leven bestaat niet meer en getalsmatig holt het aantal christenen achteruit.
Herfstgevoelens
Als je dat op je laat inwerken, kunnen er in deze mooie lentedagen zomaar herfstgevoelens ontstaan. Ik snap ze wel: medechristenen op leeftijd die met ontsteltenis toekijken hoe alles wat ooit is opgebouwd in snel tempo verdwijnt: organisaties, kerken, activiteiten… Het is niet om vrolijk van te worden. Toch schrijft Plaisier niet alleen in sombere woorden. Citaat: “De kerkelijke gemeenschap is marginaal geworden, maar juist zo wordt weer iets ontdekt van de twee of drie bijeen in Christus’ naam.” En: “Veel van wat je in handen had is weg, maar Christus woont in je ziel.”
Overvloed aan emotie
Rode lijn in zijn boek is dat ons westerse geloof wel erg is bepaald door didactiek, door het rationele, door het verstand. Plaisier laat zien hoe de Bijbel opnieuw kan spreken als je leest met aandacht voor lyriek, epiek en dramatiek. Wat vind je in de Bijbel een overvloed aan emotie in het leven met God: toorn, klagen, vreugde, liefde. Wat is de Bijbel een indrukwekkend ‘groot verhaal’, waarin onze levens als kleine verhalen passen en betekenis krijgen.
Ik proef bij Plaisier een verlangen naar het volle leven met God. Lichaam en ziel doen dan mee, het is geloven met al je vezels. Als we dat verlangen naar geloven met hart en ziel samen delen, kan de lente nooit heel ver weg zijn.
Auteur: Embert Messelink
—
Embert Messelink presenteert het EO-radioprogramma Deze Week. Het panel van Deze Week – Miranda Klaver, Koert van Bekkum en Gert-Jan Segers – ging over het boek in debat. Beluister hier de uitzending van Deze week.