Preview: Bevrijd je verdriet (heruitgave)

Deze zomer verschijnt een heruitgave van de klassieker Bevrijd je verdriet van Henri Nouwen. Een tijdloos boek dat al vele mensen heeft gesteund in hun rouwproces. In vijf stappen begeleidt Nouwen de lezer door moeilijke tijden. Lees hieronder de inleiding.

Inleiding: Onverwoestbare hoop

Vanmiddag werd ik opgebeld door Jonas, een goede vriend van me. Zijn stem trilde en hij kon haast niets uitbrengen, zo geschokt was hij. Hij vertelde me dat zijn dochtertje, vier uur na haar geboorte, gestorven was. Ze hadden erg naar de baby uitgekeken, hij en zijn vrouw Margaret en hun zoontje Sam van drie jaar. De baby werd te vroeg geboren, ze lag in de couveuse, en aanvankelijk leek het erop dat ze het zou halen. Maar al gauw werd onmiskenbaar duidelijk dat Rebecca niet lang te leven had.

Op de intensive care hielden Jonas en Margaret het nietige wezentje in hun armen. Toen was het voorbij. Jonas zei dat hij voor het kindje gebeden had, en een kruisteken gemaakt had. Ik werd geraakt door wat Jonas vervolgens zei: ‘Toen we wegreden uit het ziekenhuis bleef ik met God praten, ik zei: “U hebt ons Rebecca gegeven, en ik geef haar nu aan U terug. Maar ik weet dat daarmee een toekomst is afgesneden die heel mooi had kunnen worden. Het doet zo’n pijn om haar te verliezen. Ik voel me zo leeg”.’

Ik zocht naar de juiste woorden. Wat kon ik zeggen? Ik wilde Jonas’ verdriet niet wegpraten. Maar ik wist ook dat hij het in zijn verdriet niet helemaal zonder troost zou hoeven stellen. ‘Rebecca is je dochter,’ zei ik, ‘de dochter van jou en Margaret, en dat zal ze altijd blijven. Sam zal altijd een zusje hebben. Rebecca kreeg maar een paar uur te leven, maar die uren hadden betekenis. Je bidden is gehoord. Ze leeft nu voor altijd in Gods omarming.’

Ik zocht naar de juiste woorden. Wat kon ik zeggen?

Jonas en ik hebben lang met elkaar gepraat. Ik weet dat wat ik zei maar weinig steun gaf. Eigenlijk hadden we er nog ‘t meest behoefte aan elkaar te omhelzen en samen te huilen. Onze vriendschap leek onmisbaar op dat moeilijke moment.

Opnieuw kwam de vraag bij me op, zoals misschien bij ons allemaal wanneer het leed hard toeslaat en ons diep verwondt: waarom moest dat nou gebeuren? Om Gods grootheid te laten uitkomen? Om ons eraan te herinneren dat het leven broos is? Of misschien om het geloof van degenen die achterblijven sterker te maken? Je kunt daar moeilijk ja op zeggen, als alles zo donker lijkt.

Het beeld van Margaret en Jonas, met de kleine Rebecca in hun armen, doet me ook denken aan Jezus’ eigen moeder. Schilders en beeldhouwers hebben haar zo vaak afgebeeld met het slappe, levenloze lichaam van haar Zoon op schoot. Hij was haar niet ontnomen, ze wist dat ze hoop mocht houden, maar hoeveel pijn heeft het haar gedaan, haar Zoon te zien sterven aan een kruis. Als ik aan mijn vrienden Margaret en Jonas denk, ga ik als vanzelf bidden.

De tegenspoed die ieder van ons overkomt wordt niet verholpen met woorden, ook niet met gelovige woorden. Prachtige volzinnen zijn niet in staat om onze pijn, die diep zit, te verzachten. Maar er komt wel iets op onze weg dat ons erdoorheen helpt. Er klinkt een vraag: kun je jezelf toestaan van je verdriet te genezen? Kan je neerslachtigheid een doorgangshuis worden, door pijn heen naar vreugde? Wie noemde Jezus ook alweer ‘zalig’? ‘Zij die verdriet hebben’ (Mat. 5:4). Op die manier leren we onze verliezen onder ogen te zien, er niet bij weg te lopen. Als we de pijn die het leven meebrengt niet ontkennen, ontdekken we misschien iets verrassends, iets onverwachts. Als we in onze moeilijkheden een plaats inruimen voor God, leggen we een basis van vreugde en hoop in ons leven, ook in de verdrietige momenten ervan. We willen ons leven helemaal in de greep houden. Als we daarvan afzien, ontvangen we uiteindelijk misschien meer dan we zelf kunnen organiseren. We gaan op die manier ook dieper van anderen houden.

Er klinkt een vraag: kun je jezelf toestaan van je verdriet te genezen?

Hoe kunnen we leren zo te leven? Velen van ons proberen onmiddellijk van lijden af te komen. We willen er tegen elke prijs omheen. Maar als we proberen om door lijden heen te komen, in plaats van het te ontwijken, dan staan we er anders tegenover. We staan open voor wat het ons kan leren. We beginnen zelfs te zien hoe God het benutten kan in een breder perspectief. Lijden wordt iets anders dan een hinderlijke last of een kwelling die je koste wat het kost moet vermijden. Leed kan vervulling brengen op een dieper niveau. Treuren en rouwen betekenen dan, dat je onder ogen ziet wat je verwond heeft, in het bijzijn van de Enige die genezing brengt.

Dat is natuurlijk niet gemakkelijk. Je moet in beweging komen, er zijn lastige stappen te zetten. Misschien moet je wel oefenen. Met het oog daarop vind je in dit boekje vijf stappen die thuishoren in een leven dat in God gefundeerd is. Je raakt er de pijn niet door kwijt. Je mag ook niet verwachten dat je geen donkere dalen en lange nachten meer tegen zult komen. Maar met deze stappen volgen we God die onze genezing voorheeft, we bewegen ons lichtvoetig tussen alles wat ons kwaad zou kunnen doen, we bloeien op door uit te houden wat ons tot wanhoop zou kunnen brengen. We kunnen uiteindelijk weer zo op krachten komen dat ons gewonde innerlijk weer vrij bewegen kan, zonder angst voor lijden of zelfs voor de dood, omdat we leren met onverwoestbare hoop te leven.

Henri Nouwen (1932-1996) was een Nederlandse priester en schrijver van meer dan dertig theologische boeken, waaronder Bevrijd je verdriet en Eindelijk thuis. Hij doceerde aan Yale en Harvard en staat bekend om zijn bezinnende pastorale stijl en zijn toegewijde samenleven met mensen met een verstandelijke beperking.

Wil je Bevrijd je verdriet bestellen?

In Bevrijd je verdriet biedt priester en invloedrijk leraar Henri Nouwen een diepgaande en troostrijke bemoediging voor mensen die geconfronteerd worden met lijden, verlies of rouw. Op een warme en eerlijke manier erkent hij de menselijke vragen die opkomen in tijden van pijn, zoals ‘Waarom laat God dit toe?’ en ‘Wat kan de bedoeling hiermee zijn?’ Maar hij richt zich vooral op de diepere laag: hoe kunnen we het leed een plaats geven zonder het te ontkennen? Dit boek is voor iedereen die op zoek is naar troost en genezing.

Bestel Bevrijd je verdriet