Het verlangen van Wilma Eusman, advocaat, gespecialiseerd in familierecht.

Wanneer ik in een kerkelijke (zeker protestantse) context iets zeg over het belang van feministische theologie gebeurt het niet zelden dat mijn gesprekspartner iets antwoordt in de trant van: “Maar het gaat in de Bijbel juist heel vaak over vrouwen! Eva, Deborah, Sarah, Maria… Vrouwen zijn in de Bijbel super belangrijk!”

In dit tweeluik blikken ds. Otto Ruff en ds. Sjaak van ‘t Kruis ieder op hun wijze in een bijdrage over verzoenend spreken en samenwerken terugen vooruit. Deze predikanten, een van Molukse en een van Nederlandse zijde, werkten allebei als functionarissen in de Commissie Contact Molukse en Nederlandse Kerken. Binnen de Molukse setting wordt dit aangeduid als musjawarah: samen het gesprek aangaan totdat je er samen uitkomt.

Mijn kunstgeheugen bestaat zo goed als geheel uit kunstwerken van Europese en Noord-Amerikaanse kunstenaars. Dat realiseer ik me telkens weer wanneer er kunst buiten deze grenzen ter sprake komt in combinatie met de beleving van God en geloof wereldwijd. Toch ervaar ik dat kunst uit de ene cultuur kan raken aan een fenomeen uit een andere cultuur.

In 1955 zag ik het levenslicht. Mijn ouders werden in 1952 in de echt verbonden in het voormalig kamp Westerbork, onder Molukkers bekend als Kamp Schattenberg. Het huwelijk vond plaats bij het kerkgenootschap Classis Geredja Protestan Maluku di Belanda. Dit huwelijk werd ingezegend door ds. Samuel Metiary. In februari 2022 zouden mijn ouders zeventig jaar getrouwd zijn geweest, ware het niet dat mijn vader in 1998 en mijn moeder in 2017 zijn overleden.

Op zaterdag 22 oktober vond de tweede activiteit van StayTuned.nu plaats. Na de eerste bijeenkomst in Rotterdam (zie het juli/augustusnummer) was ditmaal Haarlem aan de beurt. Peter Ouwerkerk, mede-initiatiefnemer van het tienerproject, was erbij en maakte een kort verslag.

In de vorige blog is aan de orde gekomen dat feministische theologie een antwoord formuleert op het probleem van het door en door patriarchale karakter van de Bijbel en de christelijke traditie. In deze tweede blog wil ik een voorbeeld geven van hoe feministische theologie er in de praktijk uit kan zien. Ik doe dat door een wat minder bekend verhaal uit het Oude (of Eerste) Testament voor het voetlicht te halen en te laten zien hoe je dit verhaal vanuit feministische theologie kunt lezen.

De vraag in hoeverre het christendom exclusief is, roept bij mij onmiddellijk een wedervraag op. Die luidt: welk christendom? Het christendom is een verzamelnaam – generaliserend en abstract. Iedereen begrijpt wat ermee wordt bedoeld en in wetenschappelijke teksten kan de term toereikend zijn, bijvoorbeeld waar het de historische ontwikkeling en geografische verspreiding van de christelijke godsdienst betreft. Maar dat het christendom talrijke denominaties kent die elkaar lang niet altijd aanvaarden als zusterstromingen – iets wat voor veel meer godsdiensten geldt –, is een feit.

Hoewel de geschiedenis van het christendom vele vrouwen kent die zich impliciet of expliciet kritisch verhielden tot hun plaats in de traditie (denk bijvoorbeeld aan de zeventiende-eeuwse wetenschapster en dichteres Anna Maria van Schurman), kreeg feministische theologie als gevestigde academische discipline vooral vorm tijdens de grote maatschappelijke verschuivingen van de tweede feministische golf. Hoe ontwikkelt feministische theologie sindsdien?