Je kent ze wel van die ontluisterende berichten op nos.nl dat iemand al 10 jaar dood achter diens voordeur ligt zonder daadwerkelijk gemist te worden. De buren hadden inderdaad al een tijdje niks meer vernomen, lees je vervolgens. Ergens zijn dit soort berichten de ‘kanarie in de kolenmijn’ van onze samenleving. Collectieve eenzaamheid. De coronajaren hebben de problematiek indringend onder de aandacht gebracht.
Nooit wordt er zoveel gemopperd als met kerst. In de aanloop met het koude, soms natte weer, maar ook met de jaarlijks oplaaiende zwartepietendiscussie; en rond kerst natuurlijk door onmogelijke verwachtingen bij het kerstdiner en volle meubelboulevards. Maar dan wordt het licht der mensen geboren…
LEESWIJZER Dr. Polly Pattikayhatu heeft een belangwekkend artikel samengesteld over de historie van de Geredja Indjili Maluku (GIM), de Molukse Evangelische Kerk in Nederland, die hij beziet in het perspectief van de Molukse geloofshouding. Deze geloofshouding, ‘supu-no’o’e-repe’, is verweven met het gemeenschapsdenken met als kernbegrippen de trits: ontvangen-overdenkenantwoorden.
In dit tweeluik blikken ds. Otto Ruff en ds. Sjaak van ‘t Kruis ieder op hun wijze in een bijdrage over verzoenend spreken en samenwerken terugen vooruit. Deze predikanten, een van Molukse en een van Nederlandse zijde, werkten allebei als functionarissen in de Commissie Contact Molukse en Nederlandse Kerken. Binnen de Molukse setting wordt dit aangeduid als musjawarah: samen het gesprek aangaan totdat je er samen uitkomt.
In de context van zorgzaam met elkaar omgaan wil ik u, in grote stappen, meenemen op een reis die de Molukse gemeenschap in Nederland de afgelopen zeventig jaar heeft afgelegd. Een reis waarin een gemeenschap dacht dat haar verblijf hooguit zes maanden zou duren. Een reis die in 1951 begon met de overtocht van ex-KNILmilitairen en hun gezinnen, samen 12.500 in getal.
De elfde Algemene Vergadering van de Wereldraad van Kerken kwam in Karlsruhe in de eerste week van september 2022 samen onder het thema ‘De liefde van Christus zet de wereld in beweging richting verzoening en eenheid’. De vraag rijst dan op welke manier dit thema inspireert om te bidden en de mensen in Rusland en Oekraïne aan te spreken.
Dat niemand bij de oprichting van de Geredja Indjili Maluku in november 1952 zal hebben gedacht dat in 2022 het 70-jarig jubileum van het kerkgenootschap zou worden gevierd, is een open deur. De zes maanden die men dacht in Nederland door te brengen, waren op die datum allang verstreken, toch leefde het idee dat het verblijf in Nederland van tijdelijke aard zou zijn en dat terugkeer naar een vrije Molukse staat een reële optie was, nog volop in brede kring.
De vierde uitdaging voor de kerk en theologie waar ik het over moet hebben is de hedendaagse ‘waarheidverwarring.’ Wie ‘vroeger’ wat wilde weten, moest actief op zoek; vandaag hebben we juist moeite om ons af te sluiten van alle informatieprikkels. Informatiestress en infobesitas zijn symptomen van onze tijd. Waarheid is niet meer verhelderend, maar eerder verwarrend, en valt ten prooi aan wantrouwen en groepsdenken.
Hoe de mens een leven van actieve maatschappelijke dienst zou moeten leven in volledige harmonie met zichzelf als lid van de gemeenschap van de geest, las Dag Hammarskjöld in de geschriften van die grote middeleeuwse mystici. Dat zei de destijds VN-Secretaris Generaal in 1954. De angst voor de dood verhindert verhindert de mens om werkelijk tot leven te komen, stelt hij. De reis naar binnen, in stilte, de eenzaamheid, leidt tot gemeenschap.
