Alles wordt duur en duurder. Tijdens de kerkenraadsvergadering wordt er opgemerkt dat er tegenwoordig wel een heel miserabel bosje bloemen op de liturgietafel staat. ‘… maar de prijs is het dubbele van wat het was’, bromt de penningmeester. Iemand die de bloemen had weggebracht liet weten zich met zo’n bosje bloemen wel wat ‘verlegen’ te voelen. Er valt een stilte en we kijken elkaar es even aan.
Het goddelijke vonkje van de ziel, dat smeult in elk mens, vlamt in de mystici op en verandert hun leven. Het kan niet anders, of dat heeft invloed op de wereld. Alleen al het leven van bijvoorbeeld Jeanne d’Arc heeft tot een lawine aan boeken, opera’s, beeldhouwwerken, films en politieke beschouwingen geleid. In het vervolg zal ik nog wat voorbeelden van culturele invloed aanstippen.
Het zal vast te maken hebben gehad met mijn gevoel van veiligheid thuis dat ik als kind nooit bang was als het buiten stormde. Sterker nog, ik vond het juist spannend; zeker als het dan ook nog eens onweerde, die disco van de Heer. Naarmate ik ouder werd, kon ik me steeds meer voorstellen bij de gevaren van een storm, zoals omvallende bomen (wat dóén die dingen dan ook in de stad), wegwaaiende dakpannen en rukwinden in het algemeen.
Voordat ik ‘Calvinism. A Very Short Introduction’ van Jon Balserak las, dacht ik dat onze Nederlandse gereformeerde traditie een bijzonderheid was die nergens elders te vinden was. Hooguit kwam het op enkele plekken voor in de VS, Canada of Zuid-Afrika, daar gebracht door Nederlandse immigranten uit de laatste eeuwen. De vragen van de traditie waarin ik opgroeide leken nergens elders voor te komen.
De mystieke weg is niet iets anders dan onze gewone levensweg. Wel zien we die met nieuwe ogen. Je beleeft hetzelfde anders. Dat maakt het bestaan tot een avontuur. Evelyn Underhills boek Mystiek is onder meer klassiek geworden omdat ze de beschrijving van de mystieke weg uitbreidt. Aan de al bekende fasen van loutering, verlichting en eenwording met God, voegt ze ‘ontwaken’ en ‘de donkere nacht van de ziel’ toe. Overigens is de mystieke weg, net als het leven zelf, geen recht pad van A naar Z. Sommige fasen kunnen steeds weer terugkomen terwijl andere ontbreken.
Hoe verhouden we ons als kerk tot de dertigers die geen ambitie hebben om een trouw kerklid te worden? Die vraag houdt de Protestantse Kerk bezig. Het boek van Rutger Bregman, ‘De meeste mensen deugen,’ geeft raakvlakken waarover kerk en dertigers in gesprek kunnen gaan.
De term ‘mystiek’ wordt gebruikt voor van alles en nog wat, zolang het maar raadselachtig, schemerig, kortom: onwerkelijk is. Maar mystici verlangen juist naar de werkelijkheid. ‘God is de enige werkelijkheid en wij zijn alleen werkelijk voor zover wij in hem opgenomen zijn, en hij in ons,’ zegt Augustinus. En de Bijbel heeft het over mensen die uit de duisternis geroepen zijn tot zijn wonderlijk licht.
In deze columns kijken we terug op 100 jaar Ouderlingenblad. Roelof de Wit is bescheiden: voor hem zijn bij zijn omzien de 10 jaar in de redactie al genoeg…
‘Het land wars van betutteling, geen uniform is heilig, een zoon die noemt z’n vader Piet, een fiets staat nergens veilig’ werd liefkozend gezongen over de Nederlandse volksaard, in een tv-reclame voor een bank nota bene. Want o wat is het toch leuk, dat eigenwijze karakter van ons. En toegegeven: als we altijd maar blijven wachten tot het rode licht gedoofd is, zullen we nooit verder komen dan de brave middelmaat. Maar dat is nog geen pleidooi tegen gehoorzaamheid, laat staan voor een antiautoritaire opvoeding waarbij een zoon zijn vader ‘Piet’ noemt.
