Struikelen en weer opstaan

Sommige teksten of gedeelten in de Bijbel roepen vragen of afschuw bij ons op. We vallen erover, stoten ons eraan. Hoe kunnen we op een andere manier naar deze teksten kijken?

Woorden doen ertoe. Als je iets leest dat heel erg mooi is, raken de woorden je op een goede manier. Deze editie van Open Deur gaat echter over teksten die je op een heel andere manier raken: struikelteksten, teksten die op een andere manier iets met je doen. Ze spreken tot je of roepen een tegenstem in je op. Dat kan zijn omdat je de tekst niet mooi vindt. Of omdat er dingen in staan die je niet prettig vindt om te lezen. Of omdat je het er niet mee eens bent. Je kunt je ongemakkelijk voelen bij een struikeltekst, of iets afschuwelijk vinden om te lezen. Dan gebeurt er iets dat ook vruchtbaar kan worden, zij het op een heel andere manier dan bij makkelijke, mooie teksten. Vanwege die vruchtbaarheid die ontstaat als we de struikelteksten toelaten, zijn struikelteksten belangrijk. Dit geldt in het algemeen, maar voor de Bijbel in het bijzonder.

Lastig te verteren

In de Bijbel vinden we prachtige teksten over geloof, hoop en liefde. Veel psalmen bijvoorbeeld bieden mensen in heel moeilijke omstandigheden troost en perspectief. Andere teksten zijn moeilijker te verteren, bijvoorbeeld als het gaat over het uitroeien van volkeren. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan de wraakpsalmen. Of aan de uitspraak van Jezus dat Hij niet gekomen is om vrede te brengen, maar het zwaard (Matteüs 10:34). Hoe kan Hij dan tegelijk de Vredevorst zijn (Jesaja 9:5)?

Soms is het de strekking van de verhalen zelf die maken dat je er over struikelt. Een voorbeeld is het verhaal van de Leviet in Gibea die zijn bijvrouw de straat op duwt, waar een woedende menigte staat te wachten (Rechters 19). Of, wat betreft bekende bijbelse figuren: denk aan Mozes (sloeg iemand dood), David (ging vreemd), Jakob (bedroog zijn broer).

Het komt ook voor dat verschillende teksten in de Bijbel elkaar tegenspreken. Zo vind je teksten vóór, maar ook tégen gelijkwaardigheid van mensen. In de Bijbel krijg je zaken aangereikt die niet of slechts met grote moeite met elkaar in overeenstemming te brengen zijn. Allemaal redenen om over deze teksten te struikelen.

Beweging

Als stem én tegenstem gaan klinken, ontstaat er beweging. Als je alleen maar ‘ja en amen’ op alles zegt, verlies je gaandeweg innerlijke geloofskracht.

Juist als iets in je wordt geraakt, is er groei mogelijk. Dit geraakt worden zorgt voor ontwikkeling, voor geloofsgroei. Dat kan ook heel erg ongemakkelijk zijn, of heel onprettig voelen. Maar het zet je wel in beweging. Dat kan gebeuren als iets heel erg mooi is en je direct aanspreekt, maar misschien nog wel meer als je er eerst over struikelt, en juist (!) als je er niet meteen een weg mee weet te vinden. Dan word je uitgedaagd. Zo maken mooie én lastige teksten dat je verder komt, en dingen anders kunt gaan bezien. Zelfs in het uiterste geval, als je stuit op een hele lastige struikeltekst waar je niet verder mee komt: dat kan ervoor zorgen dat je bevestigd wordt in wat voor jou onopgeefbaar is. De struikeltekst roept dan een sterke tegenstem in jezelf op: ‘Het staat er misschien wel zo. Maar nee, zo wil en kan ik het niet geloven en zien. Wat er ook staat geschreven!’

Kleur en smaak

Paulus bepaalt ons in zijn brieven erbij dat het evangelie, de goede boodschap, lastige elementen bevat. Zo is het lijden en sterven van Christus in de kern prachtig en vreselijk tegelijk. Het bijbels getuigenis houdt ons een heel kleurenpalet voor, van donker tot licht. Het vraagt van ons dat we erop ‘kauwen’, zoals op voedsel dat je niet zomaar kunt doorslikken. Zodat we er niet alleen maar over struikelen, maar er ook mee kunnen opstaan, en ermee verder kunnen – gevoed en wel.