Actuele en maatschappelijke discussies (over de regie) over het menselijk leven, die zowel het begin als de voltooiing ervan omvat, gaan ook over de grondrechten in het algemeen en de godsdienstvrijheid in het bijzonder. Voor de één is die vrijheid grondwettelijk te ruim gesteld terwijl de ander zich juist in zijn of haar vrijheid beperkt voelt, of dat nu terecht is of niet. Emoties zitten diep en komen aan de oppervlakte als grondrechten botsen.

De laatste paar jaar ben ik bezig geweest met de vraag wat het betekent om kerk te zijn in deze tijd. Dat heb ik gedaan door betrokken te zijn bij gemeentestichting in een zogenaamde Vogelaarwijk, door te werken als predikant in een stad als Deventer, maar ook door onderzoek. Op 12 november 2019 verdedigde ik het resultaat daarvan, mijn proefschrift, aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Met enige regelmaat verschijnt het op de voorpagina’s van kranten en is het een thema geworden voor de nieuwsrubrieken op televisie: antisemitisme. Wat is hier aan de hand, is jodenhaat terug van misschien wel nooit weggeweest? Is het aan het groeien? Wat staat ons precies te wachten? Een beknopte analyse anno 2019.

Marianne van Praag is rabbijn van de Liberaal Joodse Gemeente Den Haag. Het jodendom is in haar ogen meer een ‘way of life’ dan een godsdienst. Een levensstijl, waarbij traditie van essentieel belang is bij alle fasen van het leven. Ik sprak haar in de voormalige Portugese synagoge aan de rand van het centrum van Den Haag. Het werd een geanimeerd gesprek, waarin Marianne van Praag zich profileerde als een rabbijn, die telkens opnieuw zoekende is naar bevrijding en verbinding.

oen ik op school zat, was de visie op de rol van landen tijdens de Tweede Wereldoorlog heerlijk duidelijk: Nederland en de geallieerden waren goed, Duitsland en zijn aanhangers fout. Veel nuance was er niet. Natuurlijk, er waren ook NSB’ers, maar dat was een kleine, afgebakende groep.

In 1974 kwam ik tot geloof in Jezus of Jesjoe’a. Aan de originele Hebreeuwse naam geef ik persoonlijk de voorkeur. Vanaf dat moment identificeerde ik mij met de beweging die bekend staat als messiaans jodendom.

Lange tijd was de heersende opvatting dat gehoorzaamheid aan Jezus’ laatste wil (Matteüs 28:18-20) betekent dat ook het Joodse volk betrokken dient te worden in het zendingswerk. Steeds meer kerken nemen echter afscheid van de zogenaamde ‘jodenzending’. De dominante formule is anno 2019 de joods-christelijke dialoog. Wat is de waarde van de joods-christelijke ontmoeting? En in hoeverre heeft het gesprek tussen jodendom en christendom toekomstperspectief?

In mijn leslokaal in Beiroet hangt een kaart van het moderne Midden-Oosten. Handig als je wilt uitleggen hoe dat oude Soemerië en Assyrië nu heten. Maar één naam op die moderne kaart is doorgestreept: Israël. Dat land lijkt niet te mogen bestaan. In de ideologie vormen Noord-Afrika en het Midden-Oosten één groot gebied waarin mensen elkaar verstaan en één cultuur delen van gastvrijheid, humor en menselijke warmte. De mensen daar behoren tot verschillende minderheden en verschillende geloven, maar toch vormen ze één grote familie. Maar tussen Libanon en Egypte is er ineens een blokkade gekomen, een vijandig gebied: Israël.

Jodendom als ideaal? Slaan christenen die zich daartoe aangetrokken voelen hierin niet te ver door en laten ze daarmee de basis van hun eigen geloof, Jezus Christus, los? Marleen Anthonissen en Jan Willem van den Bosch in debat over ‘een groeiende trend’.