Elke zondag stemmen tienduizenden mensen af op Omrop Fryslân. Deze regionale zender is al vrij snel na het uitbreken van de coronacrisis tijdens de gedeeltelijke lockdown in maart begonnen met het live uitzenden van kerkdiensten vanuit de Martinikerk in Franeker.

Vanaf maart 2020 hebben kerkgemeenschappen veel ervaring opgedaan met online liturgie vieren. Veel gemeenten, parochies en kloosters zijn begonnen met het registreren van kerkdiensten zonder publiek. Kerkdiensten worden vooraf opgenomen of live gestreamd. Het kleinst mogelijke aantal mensen dat nodig is om een viering te doen is bij elkaar in de kerkruimte en daarnaast is iedereen welkom om via de camera bij de liturgie aan te sluiten. Ook wanneer de liturgische actanten doen wat ze altijd doen, brengt een feestelijke intochtsprocessie vooral lege banken in beeld.

Toen vanaf maart vorig jaar de kerken vanwege de eerste coronalockdown gesloten werden voor bezoekers aan de eredienst, stonden veel pastores voor de vraag: wat nu? De oplossing werd vrijwel meteen gezocht in de digitale wereld. Hoewel er talloze digitale mogelijkheden zijn, kwam toch snel de nadruk te liggen op het streamen van de zondagse vieringen. Die werden hiermee een soort prototype van lockdownliturgie. En ze zijn gebleven, ook toen de kerken weer opengingen. Is vieren online én in de kerk nu het ‘nieuwe normaal’?

Gedurende de corona-pandemie was er soms kritiek te horen op de kerken: zij kregen in belangrijke mate vrijstelling van de strenge maatregelen en waren daarom in staat om bijeen te blijven komen. Er waren verschillen te zien in de manier waarop kerkgemeenschappen met deze vrijheid omgingen. Veel kerken hielden zich aan het advies van dertig personen per dienst, op andere plaatsen werd alleen nog maar online gevierd. Enkele gemeenschappen trokken zich van de adviezen weinig aan en kwamen met honderden bij elkaar. Hoe gingen de kerken de afgelopen eeuwen om met epidemieën, en is er iets veranderd?

Vanaf maart 2020 kwamen de (wijk)gemeenten en parochies in Nederland terecht in een nieuwe werkelijkheid, waarmee de meesten geen ervaring hadden: online kerk zijn. Kerken die al voor de coronacrisis hiermee vertrouwd waren, hadden vaak een geoefend team klaarstaan om de registratie van de vieringen soms op een zodanige manier vorm te geven dat het leek op een echte televisiedienst.

‘Het voelt als een oase.’ ‘Heerlijk, dat je dit faciliteert!’ ‘Ik hoef nu alleen maar te ontvangen in plaats van voortdurend online te geven.’ Zomaar een paar reacties van deelnemers aan de online retraites die ik geef.

Oud of jong: leren hoort bij het leven. Al gaat het wel langzamer als je ouder wordt. Maar als je midden in het leven wilt staan, vraag dat om blijven leren, nieuwsgierig blijven, je blijven verwonderen.

Jonge professionals kunnen in hun laatste studiejaar monastieke inspiratie opdoen in de minor ‘Expeditie Benedictus’. Ook maken ze kennis met meditatietechnieken. Na afloop beschrijven ze hun spirituele reis en geven ze aan wat deze in gang heeft gezet. Ze doen dat in de vorm van een ‘persoonlijke levensregel’. Hun docenten over wat er gebeurt: ‘Ze zijn niet meer thuis maar ook nog niet aangekomen in het nieuwe gebied.’

Jozef staat bekend als de oudtestamentische dromenuitlegger bij uitstek. Hij analyseert dromen en al zijn voorspellingen komen uit, soms met dodelijke precisie. Dat geldt zeker voor de bakker aan het Egyptisch hof: hij verliest zijn leven. Maar waarom eigenlijk? En waarom blijft de wijnschenker wel in leven? Dit artikel kijkt hoe moderne verbeeldingen van het verhaal van Jozef omgaan met zijn droomuitleg.