< Terug

Verlangen naar het vertrouwde

Op weg gaan naar een nieuw leven is ingewikkeld. De angst die een onbekende situatie oproept, kan zo sterk zijn dat je terugverlangt naar je oude bestaan. Liever vertrouwde ellende dan onzekere vrijheid.

Het blijft toch merkwaardig dat het volk Israël als het eenmaal onderweg is in de woestijn op allerlei momenten niets liever wil dan teruggaan naar Egypte. Hoe is het mogelijk? Het zijn bevrijde mensen op weg naar het beloofde land! En in Egypte werden ze op allerlei manieren uitgebuit, moesten ze slavenarbeid verrichten en genoten ze geen enkele vrijheid. Het land waar ze hun kinderen niet op hun eigen manier konden grootbrengen, waar ze geen rechten hadden. Waarom zouden ze daarnaar terugverlangen?

‘HET IS ME VREEMD’

Zou dat verlangen een heel gewoon menselijk trekje zijn? Liever in de vertrouwde ellende dan in een onzekere vrijheid. Als ik terugdenk aan mijn pastorale praktijk in de gevangenis, dan zag ik dat eigenlijk heel vaak. Mannen verlangden naar een ander leven maar zodra dat ook maar enigszins in zicht kwam, zochten ze toch hun oude foute vrienden weer op en vielen ze terug in de criminaliteit.

Hadden ze gebrek aan ruggengraat? Was hun verlangen naar een nieuw leven wel echt geweest? Of mocht het niets kosten? Dat zal in sommige gevallen vast ook aan de orde zijn geweest, maar ik zag dat het veel vaker angst was voor het onbekende.

Een van mijn gemeenteleden in de bajes kreeg een nieuwe vriendin en met haar een liefdevolle schoonfamilie. Zelf was hij opgegroeid in internaten, maar hij kreeg nu een warme plek waar hij altijd welkom was, ondanks het feit dat hij ogenschijnlijk niet de ideale schoonzoon was met zijn detentie-ervaring. Er werd voor hem gekookt, hij ging mee met de familie-uitjes, de relatie met zijn vriendin was warm en stabiel. Toch maakte hij het van de ene op de andere dag uit. ‘Ik ken dit niet, dominee, het is me vreemd, al die gezelligheid. Ik weet dat dit is wat ik altijd gemist heb en toch past het niet bij me!’ En dus was hij weer teruggegaan naar zijn oude milieu van gebruikers en zat hij na verloop van weken weer ‘binnen’, tegenover zijn bajesdominee.

BASISVERTROUWEN

Deze man leerde me dat het ingewikkeld is om op weg te gaan naar een nieuw leven. Een mens moet het zichzelf ook gunnen dat het een keer goed gaat, dat er mensen zijn die van je houden en dat je dat waard bent. En als de boodschap al die jaren is geweest dat je niks waard bent, dat je je maar moet zien te redden tussen vreemden in allerlei instituties, dan kun je dat nieuwe niet zomaar omarmen. Kennelijk is er een soort basisvertrouwen nodig om op weg te gaan, op weg naar een nieuw ‘land’, naar de overkant.

Eigenlijk zie je dat heel mooi bij kleine kinderen. Zodra ze leren lopen, moeten ze leren loslaten. Bij de hele kleintjes is de stoel twee meter verderop de overkant. De veilige hand van een ouder loslaten en zelf op pad gaan, met wankele stappen – doodeng is het. Maar ze durven, want in de buurt is iemand die hen niet te pletter laat vallen.

Ook oudere kinderen zie je nieuwe, grote stappen maken: voor het eerst naar de middelbare school, voor het eerst uit huis, voor het eerst een baan. Basisvertrouwen dat het sowieso goed komt, ook al weet je niet hoe, lijkt steeds het sleutelwoord. Dat helpt om op pad te gaan, om onzekerheden uit te houden en om voor ogen te houden wat je belangrijk vindt. Dat zorgt ervoor dat je op koers blijft, ondanks onzekerheden.

Je hebt basisvertrouwen nodig om op weg te kunnen gaan

SAMEN OEFENEN IN VERTROUWEN

Met Pasen zeggen we tegen elkaar dat het Licht het wint van de nacht. Dat de nacht van de dood niet het laatste woord heeft, omdat Christus is opgestaan. Het betekent dat we ons niet verzoenen met de schemer en de nacht, met alle halfslachtigheid en welke vorm van slavernij dan ook. Prachtig! Maar willen we dat visioen kunnen delen met anderen, dan zullen we met elkaar moeten oefenen in basisvertrouwen. Samen een betrouwbare gemeenschap vormen en elkaar steeds laten weten dat we de moeite waard zijn om lief te hebben. Dat zal ons helpen om het licht te omarmen en niet meer terug te verlangen naar vertrouwde ellende.Dan hoeft niemand terug naar Egypte, het oude slavenland, omdat we hebben leren vertrouwen dat we samen op weg zijn naar iets beters.

Folly Hemrica is coördinator van 2GO maatjesproject Slachtoffers Mensenhandel (bij STEK Den Haag) en redactielid van Open Deur.

Alle ​Open Deur ​(maart 2021) artikelen:

Volk in crisis

Esther van der Panne

Er waren mensen die meteen begonnen te mopperen, vanaf de eerste dag dat we door de woestijn liepen. Het is hier te droog! Te heet! Geen water!Er was ook een vrouw die zachtjes begon te zingen. Anderen vielen in en ze zongen steeds harder. Harder en nadrukkelijker. Er waren er die steeds stiller werden naarmate [lees verder]

Verlangen naar het vertrouwde

Folly Hemrica

Op weg gaan naar een nieuw leven is ingewikkeld. De angst die een onbekende situatie oproept, kan zo sterk zijn dat je terugverlangt naar je oude bestaan. Liever vertrouwde ellende dan onzekere vrijheid. Het blijft toch merkwaardig dat het volk Israël als het eenmaal onderweg is in de woestijn op allerlei momenten niets liever wil [lees verder]

Tot ik gewend ben

Iris Boter

Mus loopt door het bos. Daar zit Slak op een tak. Slak is verhuisd. Sinds kort woont ze in een nieuw huisje in het bos.‘Hoi Slak, wat ben je aan het doen?’ vraagt Mus.‘Hoi Mus. Ik ben aan het wachten tot ik gewend ben,’ zegt Slak.‘Wennen? Hoe moet dat?’‘Dat weet ik juist niet zo goed,’ [lees verder]

Niet normaal meer

Willem van Reijendam

Column ‘Het geluid bij dat concert was zo goed, niet normaal meer.’ Waarderende frases met deze strekking duiden aan dat we af en toe wel eens wat anders willen dan ‘normaal’. Maar het abnormaal van de coronacrisis is te veel van het goede en de gedachte dat dit abnormaal het ‘nieuwe normaal’ zou kunnen worden, [lees verder]

Jezus leeft het normaal van de hemel

Harold Schorren

Jezus is gewoon Jood. Hij is niet van een nieuwe religie. Maar hij doorbreekt wel het normaal van zijn tijd. Hij leeft een nieuw normaal – vanuit het visioen van een hemel op aarde. Wij kennen Jezus uit de verhalen. Vier bijbelse evangelisten schrijven over zijn leven – zijn wonderen, tekenen en woorden. Ieder op [lees verder]

Improviseren begint met ‘ja’ zeggen

Holkje van der Veer

Er gebeurt iets wat je niet verwacht. Je komt in een situatie terecht die je niet kent. Of je geeft zelf je leven een heel andere wending. Wat nu? Twee basisregels uit het improvisatietheater kunnen helpen, ondervond Holkje van der Veer. Gelukkig de mensen die sterk zijn in U, met de pelgrimsweg in het hart [lees verder]

Een zwarte zwaan op paasochtend

Stephan de Jong

Als we het verhaal van Pasen horen, beginnen we vaak moeilijk te kijken. Jezus die opstond uit de dood. Het graf kon hem niet houden. U hebt gelijk als u dat abnormaal vindt. Er is een mooi christelijk verhaal over een opwekking uit de dood. Het stamt uit de tijd van de woestijnvaders, de periode [lees verder]

Een ander leven

Tanja Viveen-Molenaar

Wat heeft een jaar vol beperkende maatregelen tegen corona met je gedaan? Drie mensen van verschillende generaties vertellen.   ‘Door die rust kwam er meer aandacht’ De bijna 69-jarige Ali Kos uit Huizen is altijd actief: ze houdt van wandelen, ze past op de kleinkinderen, is gastvrouw bij een Ontmoetingscentrum voor 55+ers en ze gaat [lees verder]

De knoppen breken

Almatine Leene

Het voorjaar geeft hoop. Je merkt dat er iets moois komt. Maar dat spreekt niet vanzelf, laat de dichter Jaap Zijlstra ons zien. Voor het eerst in zestien jaar hoop ik weer alle Nederlandse seizoenen te beleven. In het zuiden van Zuid-Afrika hadden we eigenlijk maar twee seizoenen: winter en zomer. Heel soms had je [lees verder]

Alles wordt anders

Walther Burgering

Het afgelopen jaar had wel wat van een tocht door de woestijn: steeds wisselende omstandigheden, weinig houvast. Hoe houdt een mens het uit in zo’n situatie? Waar vestig je je hoop op? Waar vertrouw je op?   Normaal ontluikt in het voorjaar het groen. Normaal dartelen er lammetjes in de wei en springen koeien alle [lees verder]

< Terug