Afgelopen dinsdag markeerde de redactie van De Eerste Dag samen met het team van Theologie.nl de overgang van De Eerste Dag van papier naar digitaal. Bij deze gelegenheid bracht Piet van Veldhuizen dit Laudatio ten gehore. Voor wie het gemist heeft, lees het hier terug!
De Eerste Dag, het tijdschrift voor de voorbereiding van de viering, krijgt een nieuwe digitale plek op Theologie.nl. Het papieren tijdschrift stopt en de vertrouwde inhoud van De Eerste Dag wordt onderdeel van het plein Vieren van Theologie.nl (theologie.nl/plein/vieren). Daar komt materiaal voor de voorbereiding van de viering samen met andere bronnen in een toegankelijke en doorzoekbare online omgeving.
Allerheiligen en Allerzielen zijn in de protestantse traditie geen gangbare feesten. Niettemin is op tal van plaatsen ook in protestantse kring de gewoonte ontstaan om op of rond Allerzielen de overledenen te gedenken. Nu dit jaar Allerheiligen op een zondag valt en Allerzielen op een maandag, zien wij kansen voor een gedachtenisviering op 1 of 2 november. In het eerste deel van dit artikel belichten wij de relatie tussen Allerheiligen en Allerzielen. Het tweede deel biedt suggesties voor liederen tijdens een gedachtenisviering in het perspectief van Allerheiligen. Deze suggesties zullen ook bruikbaar zijn wanneer de gedachtenis op een andere dag gevierd wordt.
Hebreeën 11 begint en eindigt met de mededeling dat er van oudsher mensen zijn geweest die om hun geloof geprezen worden (11,2.39). Daartussen wordt eerst een reeks mensen genoemd met een voorbeeld van hun geloof: Abel, Henoch, Noach, Abraham en Sara, Isaak, Jakob en Esau, Mozes, Rachab, Gideon en Barak, Simson en Jefta, David en Samuel. Daarna volgt nog een aantal groepen: profeten die leeuwen de muil toeklemden of vijandelijke legers op de vlucht deden slaan, vrouwen die hun doden terugkregen, martelaren en andere rondzwervende, mishandelde en vernederde geloofsgetuigen.
‘Niet voor schuren die niet duren gaaft Gij vruchtbaarheid, maar opdat op aarde, in uw goede gaarde, niemand honger lijdt’ (LB 718). We zongen het vrijwel ieder jaar in de oogstdienst. Hoewel enigszins stukgezongen is het nog steeds een adequate weergave van Lucas 12,13-21. Jezus waarschuwt voor hebzucht en het oppotten van bezit. Goederen verzamelen zal je niet helpen als je leven in het geding is. Maar erger nog: je ziel loopt gevaar als je alleen voor jezelf leeft en niet deelt met anderen.
Onze relatie met God is een van de thema’s die de vier lezingen voor deze zondag gemeenschappelijk hebben. In de evangelielezing onderwijst Jezus zijn leerlingen over gebed als vriendschap. In de Genesislezing zien we hoe het gebed van een van Gods intiemste vrienden in de praktijk gestalte krijgt. In Kolossenzen roept Paulus de gemeente op tot wandelen met God in een relatie die gebouwd is op en geworteld is in Christus. De psalm bezingt biddend die hechte relatie en de verlossing die deze brengt.
Twee van de lezingen van deze zondag gaan over één man en twee vrouwen. Het is dus verleidelijk en onontkoombaar om de teksten te bekijken op de rolverdeling en gender. Wat hebben de verhalen elkaar vanuit dit perspectief te vertellen? Vullen ze elkaar aan of spreken ze elkaar tegen?
‘Doe wat je zegt.’ ‘Walk your talk.’ In alle menselijke culturen leven we onze kinderen voor dat je woorden en daden één horen te zijn. Op de achtergrond van het verhaal van de barmhartige Samaritaan speelt het ook een rol. Misschien zelfs dusdanig dat ik een nieuwe titel voor het verhaal wil voorstellen: ‘Een Samaritaan doet barmhartigheid’.
Op het eerste gezicht hebben de teksten van deze zondag weinig met elkaar te maken. Maar in elk van de vier teksten vinden we beelden van overvloed, als vooruitzicht om vol te houden óf als aansporing om aan de slag te gaan.
