Kunnen taalmodellen een preek schrijven? Computers hadden lange tijd grote moeite om op een natuurlijke manier om te gaan met taal. Maar met de stormachtige opkomst van taalmodellen is dit verleden tijd en is het een reële vraag geworden of deze modellen een preek kunnen schrijven. Er wordt al volop geëxperimenteerd. Praktische tips en ervaringen om AI te gebruiken in het preekproces worden uitgedacht en gedeeld. In dit artikel wil Fulco Timmers wat graven onder deze praktische experimenten om zo mogelijk grenzen te verkennen. Waar zou AI in het preekproces bruikbaar kunnen zijn en waar (vooral) niet?

“In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan, zonder het Woord is niets ontstaan van wat bestaat.”[1] In dit artikel onderzoekt Fulco Timmers het dieperliggende besef dat deze zinnen proberen te verwoorden, namelijk de kracht van woorden. De evangelist stelt, voortbordurend op Genesis 1, dat het Woord, Gods Woord, zelfs de ultieme grond vormt onder alles wat bestaat. Misschien ervaart niet iedereen dat zo, maar dat ook menselijke woorden kracht hebben, wordt door velen wel erkent. AI dreigt deze kracht echter te eroderen, doordat ze wel woorden maar geen betekenis weet te genereren. Timmers legt uit hoe dit precies werkt.

In een eerder artikel besprak Bernd Hirschfeldt het Joodse begrip lashon hara – de ‘kwade tong’, oftewel kwaadspreken over anderen. Maar wat als we het eens omdraaien? Bestaat er in de Joodse traditie ook een term voor goed spreken over anderen – misschien zelfs als positief gebod? Jazeker! Maak kennis met lashon hatov: de ‘goede tong’. Een begrip waar veel minder over geschreven wordt, maar dat des te meer te zeggen heeft.

‘Miserere mei,’ zo begint psalm 51 in het Latijn. Deze boetepsalm is in de christelijke traditie nauw verbonden met Aswoensdag. Gregorio Allegri (1582–1652) schreef een beroemd geworden toonzetting van deze psalm, met de legendarische ‘hoge c’, voor de viering in de Sixtijnse Kapel in Rome. In protestantse gemeentes in Nederland is het houden van een kerkdienst op Aswoensdag de laatste decennia in opkomst.

Naar aanleiding van het recente onderzoek dat door Nederlandse kranten onder leden en ex-leden van de rooms-katholieke kerk werd gedaan, schreef ik een opiniestuk waar ik veel reacties op kreeg. Mijn pleidooi: Katholiek-zijn kun je alleen maar autonoom. Het staat voor een levenshouding die juist verschil in mening mogelijk maakt. Terecht de vraag: wat bedoel ik met die houding en die autonomie?

Links en rechts schieten de podcasts als paddenstoelen uit de grond. Ook voor de theologie biedt dat kansen. Zo werd vorige week de podcast ‘Dit is de Bijbel’ aangekondigd, waarin David Boogerd met theologisch specialisten in gesprek gaat over de Bijbel, op een laagdrempelige manier. De podcasts duren zelfs een half uur: veel langer dan de korte dagelijkse meditaties die de EO via de podcast ‘Eerst dit’ aanbiedt en die in een enorme behoefte voorzien.

Een baard als een bucolisch landschap. Maar vooral een woeste, grijze krullenkop met uitwaaierend haar die hem een eeuwig jongensachtig uiterlijk geeft. Krachtig kijkende, heldere ogen, een tikje ondeugend. Reinhold Messner werd in september tachtig jaar. Hij mist dan wel zeven tenen en drie vingertopjes die hij door bevriezing in de bergen is kwijtgeraakt, toch bruist hij nog altijd van leven.

Bidden is populair. Het woord wordt niet alleen in de mond genomen door mensen met een religieus achtergrond en evengoed spreken seculiere mensen over ‘bidden voor iemand’; ze doen dat op het moment dat de mogelijkheden van wetenschappelijke instrumenten ophouden. Het is opvallend hoe vaak de woorden hebben geklonken bij mensen die Peter R. de Vries het goede toewensen kort na de moordaanslag en er nog hoop op overleven was.

Wat betekent bidden voor jou? Met die vraag stapte Martine Meijers binnen bij de Christusgemeente aan de Bextraat in Antwerpen. Geloof en gebed zijn al eeuwenlang met elkaar verweven. Het woord bidden komt van het Latijnse precor, dat ‘verzoeken’ of ‘vragen’ betekent. Of het nu gaat om lofprijzing, een smeekbede of een zegen: bidden is voor veel gelovigen een manier om contact te maken met God. Maar wat betekent het nog in deze tijd? Martine sprak met Marije Huiting en David Pierre.