Christelijk omdenken

Niek Tramper is emeritus-predikant in de Protestantse Kerk en al vele jaren een vriend en reisgenoot op de weg met Jezus Christus. Ruim twee jaar geleden kreeg hij te horen dat hij ongeneeslijk ziek is. In het boek Liefde Lijden Leven reflecteert hij op het leven met ziekte, en op wat dat betekent voor je leven, voor de zin ervan, voor je geloof en voor je toekomstperspectief. Het boek kreeg als ondertitel mee: Gedachten over kwetsbaarheid en kracht.

Het boek is een uiterst waardevol geschenk dat Niek in deze laatste etappe van zijn leven geeft aan ons als lezers. Het is een heel fijnzinnig boekje geworden. Qua vorm is het geschikt voor de tijd voor Pasen: het is ingedeeld in veertig hoofdstukjes, die je zou kunnen lezen in de Veertigdagentijd. Maar in feite kun je het altijd lezen en blijft het een prettige vorm vanwege de korte, krachtige onderdelen. En de thematiek houdt ieder mens bezig, het hele jaar door.

Als ik het boek in twee woorden zou moeten samenvatten, dan zou dat zijn: christelijk omdenken. Niek laat ons vaak een manier van denken zien, die haaks staat op de gangbare zienswijze. Zo laat hij in het deel over ‘Liefde’ zien dat liefde niet blind maakt, maar dat liefde juist scherp ziet. Echte liefde is eerlijk en onderkent wat er niet goed is, en blijft desondanks liefhebben. Liefde wórdt zelfs pas liefde als het weet heeft van de donkere kanten bij de ander en toch trouw bewijst. Het heeft iets bevrijdends om er op die manier naar te kijken: naarmate je eerlijker wordt over je fouten en over je dwaalwegen, en opener over je schuld en je berouw, neemt de liefde toe. Dat geldt voor de liefde van God, maar door het Evangelie mag dat ook gelden voor mensen onderling.

Wat betreft het onderdeel over ‘Lijden’ trof het me dat Niek wijst op de verschillende kanten van ziekte, zeker als het gaat om ongeneeslijke ziekte. Enerzijds is er ontegenzeggelijk het verdriet en de weemoed van een naderend afscheid. Anderzijds kan juist de ziekteperiode leiden tot een heilzame concentratie op Jezus Christus, tot verdieping van het geloof in Hem en tot bijzondere ontmoetingen en gesprekken. Eén van de hoofdstukjes heet ‘Ziekte als medicijn’. Ik vond dit deel over ziekte ook voor mij persoonlijk heel bemoedigend. Als parkinsonpatiënt ben ik niet terminaal ziek, wel ongeneeslijk. Ik merk dat veel christenen om mij heen heel liefdevol aangeven toch om genezing voor mij te bidden. Dat waardeer ik erg, en ik weet dat God alles kan. Hij kan ook parkinsonpatiënten genezen.

Tegelijk weet ik dat zo’n teken van God heel zeldzaam is. Het geeft mij rust om te leven in het vertrouwen dat God ook op andere manieren dichtbij kan zijn en ziekte kan gebruiken. Niek laat dat heel mooi zien, hij geeft woorden aan hoe ik de waarde van het ziek-zijn beleef. Ziekte verzacht gesprekken, ziekte schept ruimte in relaties.

In het onderdeel ‘Leven’ laat Niek zien hoe wij meer vanuit de verwachting van het komende Koninkrijk van God kunnen leven. Het is de kern van het Evangelie dat Jezus gekomen is om ons voor te bereiden op een nieuwe tijd, waarin God nieuwe hemelen en een nieuwe aarde zal scheppen, waarin gerechtigheid woont. Wie Niek een beetje kent, weet dat dit geen loze woorden zijn, maar doorleefde realiteit.

Het boek heeft nog meer mooie kanten. Zo put Niek ook uit de wijsheid van allerlei mensen in heden en verleden, zoals Aleksej Navalny, C.S. Lewis, Lieke Marsman, Kierkegaard, Chesterton en vele anderen. Wat me ook erg aanspreekt is de eerlijkheid van Niek, ook over zijn eigen kwetsbaarheid. En het boek bevat ook heel wat zinnen die je zomaar zou willen inlijsten. Zoals deze: ‘Een Friese fietsenmaker zei: Ik ben onderweg naar het Koninkrijk van God, en onderweg repareer ik fietsen.’ Dankjewel, Niek, voor dit boek. En dank U wel, Heer, voor Niek.