Menu

Basis

Contrastervaring in Londen

Maakt het verschil vanuit welk theologisch perspectief missionaire activiteiten worden opgezet? Ruth Six deelt graag haar antwoorden op deze vraag voor zover ze die heeft ontdekt tijdens haar weg door de theologie.

Deze zomer vormt het slot van zes jaar theologie studeren: een reis in geloof, een weg door de theologie en de kerkelijke praktijk, een pad waarop steeds meer de deur openging om dominee te worden. Ik neem u graag mee op mijn weg.

Al zolang ik me kan herinneren, voel ik me geroepen om met anderen het geloof in God en de manier waarop de eenheid met Christus ons leven in een alles-betekenend, alles-veranderend licht zet, te delen. Die roeping was een belangrijke reden waarom ik theologie ging studeren. Ik raakte betrokken bij missionaire initiatieven op zoek naar nieuwe vormen van geloof delen. Tegelijkertijd was ik zelf zoekende.

Hoe kan ik zo spreken over het geloof in Christus dat wat ik zeg of doe, laat zien hoe de aanwezigheid van Christus ons leven raakt? Onder deze vraag naar de juiste woorden en de juiste vorm, zit nog een andere. Wat betekent het eigenlijk dat Christus daadwerkelijk betrokken is op ons mensen? En voor welke verandering zorgt dat?

Het zijn vragen die me mijn hele studietijd hebben beziggehouden.

Ruth Six die voor de kerk St. Martin-in-the-Fields staat in Londen.

Stage

Een bijzondere stage in St. Martin-in-the-Fields, een kerk in hartje Londen, heeft mijn geloof en theologie sterk beïnvloed. Deze periode vormde uiteindelijk de inspiratie voor mijn masterscriptie.

Onder de vraag naar de juiste vorm zat een andere

Door alle activiteiten van deze kerk heen – zoals lezingen voor een breed publiek, een goedlopend café, concerten, een project voor mensen die op straat leven, een bruisend gemeenteleven en dat alles in interactie met elkaar – proefde ik van een groot vertrouwen in de transformerende aanwezigheid van Christus in de wereld.

Dit vertrouwen bleek gestoeld op een theologische reflectie: wat betekent het dat God in Christus in onze wereld werkzaam is? Wat zegt dat over de missionaire roeping van een kerk? Het was een zogenaamde contrastervaring, een andere blik op kerk en theologie, waardoor ik anders ging kijken naar mijn eigen kerk en haar theologie.

Onduidelijk

De missionaire beweging in Nederland lijkt op het eerste gezicht vooral na te denken over hoe-vragen. Hóe kun je als kerk missionair zijn? Hóe kunnen activiteiten van de kerk zo relevant en creatief mogelijk zijn? Als het echter aankomt op expliciteren van theologische uitspraken over wie God is en hoe Christus betrokken is op de wereld, lijkt er sprake te zijn van onduidelijkheid.

Dit komt bijvoorbeeld naar voren in het huidige visiedocument van de Protestantse Kerk (PKN) ‘Van U is de toekomst’. Enerzijds wordt ervanuit gegaan dat Christus gevonden kan worden buiten de kerk. In haar missie zou de kerk dus moeten en kunnen samenwerken met mensen en organisaties buiten de kerk, aangezien God ook daarin betrokken kan zijn.

Tegelijkertijd blijkt de theologische visie op waar en hoe dan, en wat dit betekent voor de missionaire betrokkenheid van de kerk vaag te zijn. In het visiedocument lijkt de kerk als het lichaam van Christus vooral gezien te worden als redder van een verloren wereld. De context wordt dan ook beschreven als een plek met veel vragen en problemen, waar de kerk een antwoord op kan formuleren.

Deze spanning in de beschrijving van Gods betrokkenheid op en in de context lijkt voort te komen uit de onderliggende theologische ideeën over hoe Christus werkzaam was en is in deze wereld. De gedachte lijkt te zijn dat erkenning van Gods scheppende werkzaamheid in de hele wereld het risico in zich draagt, dat de verlossende kracht van het evangelie wordt afgezwakt of zelfs miskend.

Op de Dordtse synode (1618–1619) werd zowel de supra- als de infralapsarische opvatting
getolereerd.
Op de Dordtse synode (1618–1619) werd zowel de supra- als de infralapsarische opvatting
getolereerd.
Museum Catharijneconvent, Utrecht, foto Ruben de Heer.

Grondtoon

In St. Martins bleek deze spanning tussen de scheppende en de verlossende God niet op deze manier aanwezig. Een en ander hangt samen met de theologie van Sam Wells, de theologische inspirator van St. Martins, in het bijzonder als het gaat om de visie op Christus.

De incarnatie, de menswording van Christus, wordt niet gezien als een oplossing van iets wat misgegaan is in de wereld. De verlossing van Christus is een grondtoon in de werkelijkheid waarin alles en iedereen kan worden opgenomen in een verlossende dynamiek en zo tot haar doel kan komen.

Door de stage ging ik anders kijken naar mijn eigen kerk

Dit is het zogenoemde supralapsarische perspectief. De incarnatie en de opstanding van Christus worden gezien als het doel van de schepping, en niet enkel als oplossing van de zondeval. Dit perspectief maakt dat de missionaire roeping van de kerk wordt ingevuld in een bruisende samenwerking met de context, omdat daarin zowel de scheppende als de verlossende God kan worden ontmoet.

De missionaire activiteiten van de kerk zouden zich daarom niet moeten richten op de kwetsbaarheid en de tekortkomingen in de context, maar veeleer op het ontvangen en delen van Gods overvloed, binnen en buiten de kerk.

Vanuit deze contrastervaring keek ik naar de spanning die ik in de Nederlandse missionaire context zag als het gaat om Gods betrokkenheid op de wereld. Ik verkende de vraag of dit te maken kon hebben met een infralapsarisch perspectief op Christus. Christus wordt dan gezien als oplossing van de zondeval en niet als het doel van God vanaf de grondlegging van de wereld.

Dit theologische verschil kan de wijze waarop de PKN de context theologisch evalueert en de concrete missionaire initiatieven die zich hier vanuit ontvouwen, verklaren. Eenvoudiger gezegd: de context als probleem, en de missie vanuit de kerk als oplossing daarvoor, lijkt haar wortels te hebben in een infralapsarisch perspectief.

Fundament

Mijn scriptie maakte mij duidelijk dat een systematisch-theologische reflectie op de betrokkenheid van Christus in onze werkelijkheid van belang is om onze missionaire roeping vorm te geven. Tegelijkertijd werd me tijdens het schrijven duidelijk dat Christus niet te systematiseren valt.

Ik groeide in mijn vertrouwen op de levende God, die ernaar verlangt om werkelijk betrokken te zijn op mensen, en in geloof dat verlossing een grondtoon is in deze werkelijkheid. Het vormt een fundament waarop ik, zonder bekeringsdrang, in gesprek kan treden met mensen, binnen en buiten de kerk.

Het was dan ook mooi om tijdens mijn scriptieperiode samen met stadspredikant Tim Vreugdenhil aan Amsterdammers een introductiecursus christelijk geloof te geven, geïnspireerd op de theologie van Sam Wells. Ik ontdekte daardoor hoe Gods betrokkenheid op mensen al aanwezig is. Bewustwording hiervan zet het leven van mensen in een alles-betekenend, alles-veranderend licht.

Die ontdekkingstocht hoop ik als dominee voort te zetten.

Ruth Six is deze zomer afgestudeerd aan de Protestantse Theologische Universiteit en hoopt zichzelf binnenkort beroepbaar te stellen. Daarnaast verwacht ze komend jaar de master Filosofie van Cultuur en Bestuur af te ronden.


Wellicht ook interessant

Nieuwe boeken