Menu

Basis

De Geest is een gans

De oude vrouw voelt zich wat draaierig.

Ze staat met een theekopje in haar handen. Ragfijn porselein met een gouden randje aan de bovenkant. Nergens is het goud afgesleten. Er is dan ook niet vaak uit het theekopje gedronken.

Een kunstig gekruld oortje steekt als een vleugel naar buiten. Mooi, maar onhandig om het kopje vast te pakken.

Het porselein is van buiten rondom beschilderd met vogels. Een lange vastgelegde vlucht ganzen. Het kopje is van haar moeder geweest. Het hoort in de glazen kast te staan naast een ander theekopje. Ook van porselein met een gouden randje en ook beschilderd met ganzen, maar groter en breder. Dat is van haar vader geweest.

Toen de oude vrouw jong was, had ze aan haar moeder gevraagd: ‘Waarom heeft papa een groter kopje?’ Haar moeder haalde haar schouders op: ‘Dat is nu eenmaal zo. Je hebt dames en herenkopjes.’

De stem van haar moeder klonk zo dat het meisje niet verder had durven vragen. Bijvoorbeeld waarom er door-de-weekse kopjes zijn en zondagse. En waarom ze alleen maar bij hoge uitzondering uit de porseleinen kopjes dronken. Voor zover ze zich kon herinneren alleen met Kerst, Pasen en Pinksteren. ‘Hoogtijdagen’ noemde haar moeder dat. Dan gingen de glazen deurtjes van de kast open en kwamen de kopjes op tafel. Het liefst had ze het kopje van haar moeder vastgepakt en rondgedraaid om de vlucht ganzen te bekijken. Maar dat mocht niet. ‘Afblijven, straks breekt het.’ Eén keer had ze tegengesputterd: ‘Ik wil de ganzen zien.’

‘Als je ganzen wilt zien, dan ga je maar naar buiten’, had haar moeder kortaf geantwoord.

‘Die vliegen niet’, had ze nog geprobeerd.

Haar vader had even opgekeken en gebromd: ‘Nee, die moeten het erf bewaken.’

Daarom had hij ze gekortwiekt.

De oude vrouw heeft de theekopjes geërfd. Ze staan nog steeds in dezelfde glazen kast. Haar man had er niet uit willen drinken: ‘Rotdingen, met die rare oortjes. Je kunt ze niet vasthouden.’ Dus zelfs op hoogtijdagen bleven ze in de kast. Onlangs is haar man overleden. Kort na Pasen. Nu is het Pinksteren. ‘Een hoogtijdag’, zou haar moeder zeggen.

‘De Geest is een gans.’ De vrouw kijkt verschrikt om zich heen. Waar komen die woorden vandaan? Er is niemand. ‘De Geest is een gans.’ Weer die woorden. Ze komen uit haar zelf. Ze zitten in haar zelf. Diep van binnen. Meteen hoort ze de stemmen van haar ouders in haar hoofd: ‘De Heilige Geest is een duif. Dat is altijd zo geweest.’

‘De Geest is een gans.’ Nu zegt de oude vrouw het hardop. Ze loopt naar de glazen kast en doet de deurtjes open. Ze pakt het porseleinen dameskopje met de versteende ganzen.

‘Afblijven, straks breekt het.’ Voor het eerst van haar leven negeert de oude vrouw de stem in haar hoofd. Ze hoort een jonge stem: ‘Ik wil de ganzen zien vliegen.’ Ze herkent die stem. Ze kent dat meisje nog van vroeger.

De oude vrouw voelt zich wat draaierig.

Het kopje valt uit haar handen.

Ze hoort iets breken,

ze voelt iets knappen.

Ze verliest haar evenwicht.

Ze zwaait met haar armen,

om haar val te breken.

Maar ze valt niet.

Ze vliegt.

Kees van der Zwaard is schrijver, scenarist, theoloog en theatermaker (www.keesvanderzwaard.nl).

Voor dominee George McLeod, de stichter van de Schotse Iona-community, stond de wilde gans symbool voor de heilige Geest.

Ganzen komen en gaan, zoals ook de Geest waait waarheen ze wil – niet te kooien.

Ganzen zijn sterk. Maar ze vliegen altijd samen: de sterkere voorop, steeds een ander op kop, en ze maken gebruik van de opwaartse kracht van elkaars vleugelslag.

Stichting Wilde Ganzen bestrijdt armoede wereldwijd. Kenmerkend: Wilde Ganzen steunt ontwikkelingsprojecten die opgezet zijn door mensen ter plekke in samenwerking met bevlogen Nederlanders. www.wildeganzen.nl.

Wellicht ook interessant

Bijbelwetenschappen
Bijbelwetenschappen
Basis

Uiterlijke of innerlijke waarheid

Het gaat niet om heilige plaatsen, al lijkt de lezing van Micha daarheen te verwijzen. Het gaat om ‘God te dienen (…) met eerbied en ontzag’, zoals Hebreeën 12:28 zegt. In de Johanneslezing wordt het beeld gebruikt van een bron en levend water. Het thema ‘waarheid’, ‘waarachtigheid’ (4:18.23.24) is daarbij belangrijk. De waarheid draait niet om een (heilige) plaats, maar om wíe je aanbidt. Driemaal noemt Jezus de Vader (4:21.23), die alles te maken heeft met de Geest (4:23.24, ook driemaal). Hierin openbaart Jezus zich als de gezalfde.

Foto De Theologie podcast aflevering 67 met Henk van de Belt
Foto De Theologie podcast aflevering 67 met Henk van de Belt
None

Thema: Geestspraak

Het gezag van de Bijbel staat onder orthodoxe protestanten in Nederland ter discussie. Niet in de eerste plaats om de wonderen die erin staan of om de historiciteit van de bijbelverhalen, maar omdat christenen de Bijbel in de praktijk heel verschillend uitleggen en toepassen. In zijn boek Geestspraak betoogt theoloog Henk van den Belt dat de Bijbel onfeilbaar betrouwbaar is omdat de heilige Geest daarin spreekt. Maar wat betekent dit precies? Tom en Tabitha gaan uitvoerig met hem in gesprek over hoe we de Bijbel kunnen verstaan. 

Nieuwe boeken