Het boek ‘Geestelijke begeleiding’ is een uitstekend basiswerk voor wie wil weten wat geestelijke begeleiding is, maar nog meer voor wie zich zelf waagt aan dit delicate spirituele ambt. Het is de herwerkte versie van een boek dat voor het eerst in 1982 uitgegeven werd, maar niets aan waarde heeft ingeboet. De twee auteurs zijn jezuïeten die een soort handboek schreven voor geestelijke begeleiding in de Ignatiaanse traditie.

Dank je wel Gijsbert voor dit boek, je hebt een toegankelijk boek geschreven over een complexe materie. Je hebt de bijzondere gave om helder en eenvoudig te schrijven en complexe verhoudingen tot eenvoudige inzichten terug te brengen.

Is geloof een kwestie van hersenactiviteit – of raakt het aan iets dat ons overstijgt? In De ziel van het brein neemt neurowetenschapper André Aleman (hoogleraar neuropsychologie aan de Universiteit […]

De afgelopen twee jaar ben ik sterker betrokken geraakt bij onderzoeksprojecten naar religie en spiritualiteit. Zo vroeg Brian Ostafin, hoofddocent klinische psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen, mij mee te denken met een onderzoek naar hersenactiviteit tijdens religieuze ervaringen van verwondering en ontzag. Voor dit onderzoek gaan mensen in de MRI-scanner en wordt de activiteit van hun brein gemeten tijdens filmpjes die de ervaring van ontzag bevorderen en tijdens het lezen van korte teksten uit de Bijbel. Voor een ander onderzoeksproject vroeg Bart Haverkamp, promovendus aan de Vrije Universiteit, mij vanuit de neuropsychologie mee te denken bij het opzetten van zijn onderzoek naar de rol van de hersenen bij hechting en gebed in de christelijke traditie. Hij borduurt daarbij voort op onderzoeksresultaten die laten zien dat iemands hechtingsstijl samenhangt met godsbeeld en godservaring.

In zijn nieuwe boek ‘De ziel van het brein’ duikt hersenwetenschapper André Aleman in de intrigerende relatie tussen geloof en neurowetenschap. Wat blijkt? Religie en spiritualiteit hebben daadwerkelijk invloed op onze hersenen. In dit artikel ontdek je vijf wetenschappelijke inzichten uit Alemans boek over het brein en religie die je waarschijnlijk nog niet kende.

Søren Kierkegaard (1813-1855) beschouwde het als zijn voornaamste taak om mensen opmerkzaam te maken. Dat klinkt vrij bescheiden. Hij zegt niet dat hij mensen wijzer wil maken of veranderen, hij wil niets uitleggen, geen beweging starten, geen revolutie in de theologie of in de maatschappij in gang zetten – hij wil alleen maar opmerkzaam maken. Maar Kierkegaard zelf ziet dat opmerkzaam maken helemaal niet als een bescheiden opgave, integendeel. Als hij in 1855 op 42-jarige leeftijd op straat in Kopenhagen in elkaar zakt, en een paar weken later overlijdt, is hij ‘op’. Wat ook precies de lichamelijke oorzaak van zijn overlijden is geweest, hij had alles gegeven om zijn lezer, de ‘ene lezer’5 waar het hem altijd om ging, opmerkzaam te maken.

In de orthodoxe traditie is er een bijzondere verbinding tussen de Pinksterdag en het Loofhuttenfeest. De evangelielezing voor het Pinksterfeest is uit Johannes 7, de enige nieuwtestamentische verhalende passage die zich expliciet tijdens het Loofhuttenfeest afspeelt. We horen de woorden die Jezus sprak op de ‘laatste en grote dag’ van het feest, dus op hosianna rabba. Maar nu zijn ze uit de context van het grote najaarsfeest getransponeerd naar het begin van de zomer, voor het feest van de grote vervulling.

Deze rede uitgesproken op Jansdebat te Gouda op 17 juni 2025 n.a.v. verschijning “Geloven maakt gelukkig” van prof. dr. Johan Graafland.

Onlangs verscheen een nieuw boek over het werk van de Heilige Geest, en wel van de hand van Kees van der Kooi, emeritus hoogleraar theologie aan de Vrije Universiteit (Amsterdam). De titel: Een weldadige kracht; de ondertitel: christelijk geloof en het alledaagse in het licht van de Geest.