Een vaste burcht

In de psalmen lezen we over God als burcht en vesting. Hij is een toevlucht voor wie op Hem vertrouwt. Een ander beeld voor de bescherming van God is de moedervogel, die de kuikens toedekt met haar vleugels.

Een vaste burcht is onze God. Dit is de beginregel van het lied dat Maarten Luther schreef in 1517. Het wordt vaak gezongen rond Reformatiedag/Hervormingsdag (31 oktober)

Ook Psalm 46 begint op deze manier. ‘God is voor ons een veilige schuilplaats, een betrouwbare hulp in de nood.’ Deze psalm inspireerde Maarten Luther om een lied te schrijven, dat we nu kennen als zijn ‘hervormingslied’.

Geloofstaal

Een vaste burcht, een toevlucht voor de zijnen. Het is symbolische taal. Luther beschrijft hoe hij zijn geloof in de Eeuwige ervaart. Door de eeuwen heen heeft dit velen bemoedigd, getroost en wederom geïnspireerd. Het is geloofstaal voor troost en moed. Zelfs, misschien ook vooral in tijden van onveiligheid, twijfel, nood en ontbering, of onzekerheid. Het lied bemoedigt ook mensen die wachten op het levenseinde.

Getroost worden door een lied – dat kan ook gebeuren tegen beter weten in. Als je geloofsvertrouwen beschadigd is. Of als het leven knap tegenzit en ongeluk je treft.

Keerzijde

Een vaste burcht, een schuilplaats, een hulp: er is ook altijd een keerzijde. Wat als die burcht, die je God kunt noemen, niet zo veilig of betrouwbaar bleek? Als je teleurgesteld bent geraakt in de veiligheid waarop je zo rotsvast vertrouwde?

Vijftien jaar lang was ik predikant in de vestingstad Naarden. Daar kwam dit soms heel dichtbij. De vesting, een burcht op zich, zou eeuwenlang bescherming hebben moeten bieden. Totdat op 1 december 1572 tijdens de 80-jarige oorlog het Spaanse bloedbad in Naarden plaatsvond. Een groot deel van de bevolking werd omgebracht en de vesting Naarden brandde grotendeels af. Dit ligt zelfs nu nog vers in veler geheugen.

Een open vesting

Een burcht of vesting dient niet alleen als bescherming tegen vijanden. Vooral is zo’n burcht gericht op de versterking van veiligheid en zekerheid voor de eigen bevolking die woont in de burcht of vesting. Van dit idee zijn we inmiddels afgestapt. Want op deze manier kan een burcht, op wie of waarop je vertrouwt, ook een harnas worden voor eigen gelijk en geloof. Anno nu pleiten we meer voor een open samenleving, een open vesting voor ontmoeting en gesprek met andersdenkenden in een multiculturele setting. Want dat is nu onze werkelijkheid. We ontmoeten anderen die ook de vrede, de lieve vrede voor ogen hebben. We willen leren van elkaar. Deze houding vraagt om openheid en tolerantie, nieuwsgierigheid en creativiteit voor en tussen allen.

Onder zijn wieken

Misschien is een gevoeliger, kwetsbaarder beeld meer veelzeggend. Denk aan mensen op wie je kunt vertrouwen, in alle wispelturigheid en menselijkheid. Een rots, een mens als Petrus, compleet met hanengekraai en teleurstelling.

In psalm 91 wordt de Eeuwige vergeleken met een moedervogel (een kip?) die haar kuiken beschermt onder haar vleugels. Dit is een illustratie van Gods beschermende en troostende eigenschappen. Hoe veelzijdig: enerzijds een burcht of vesting, anderzijds een kip. Maar beide zijn beeld van toevluchtsoord en veiligheid. De mens mag schuilen, als kuiken onder beschermende vleugels.

Dat wij zo de Eeuwige mogen, zullen en kunnen ervaren. In alle onveiligheid en onzekerheid. En met dankbaarheid voor alles wat ons geschonken wordt en aan geluk ervaren.