Op de valreep van de dood (ik ben op het moment dat ik dit schrijf ongeneeslijk ziek) sta ik nog een keer stil bij een bijbeltekst die mij heeft geraakt en die ook gezien kan worden als mijn kleine theologische testament als het gaat over de mens en over God. Lang geleden heb ik al eens over deze tekst gepreekt en ook in Schrift schreef ik er eerder al over (nr 233 [2007], blz.180).
Voor een buitenstaander ben ik waarschijnlijk een saaie wandelaar. Hij ziet me steeds opnieuw dezelfde route nemen. Zelf vind ik herhaling een ideaal recept om in hetzelfde andere dingen op het spoor te komen. Zelfs na lange tijd ontdek ik zaken die er tevoren waren, maar die ik niet had opgemerkt.
Hadewijch, de middeleeuwse mystica die in het Middelnederlands hartstochtelijk schreef over de liefdesrelatie tussen God en mens, was literair actief in het midden van de dertiende eeuw in het voormalige hertogdom Brabant. Vier werken staan op haar naam: Visioenen (inclusief het addendum Lijst der volmaakten), Brieven, Liederen (ook bekend als Strofische Gedichten) en Rijmbrieven (of Mengeldichten). In dit veelzijdige oeuvre staat de Minne centraal: de goddelijke liefde die de mens uitnodigt tot een leven van contemplatie en minnedienst.
Het is een bekend beeld voor christenen: God als vader. Maar hoe is dat beeld eigenlijk ontstaan, welke plek heeft het in de Bijbel en wat zijn de consequenties van zo’n vaderlijk godsbeeld voor de relaties tussen mensen onderling? Katholiek theoloog Eli Stok zocht het uit en vertelt in dit tweede deel over ‘broederschap’. Als wij ‘broeders’ van elkaar zijn met ‘dezelfde Vader’ hoe ziet die broederlijke relatie er dan uit? En wat doen we als de broeder een zus is?
Het is weer zover: de najaarsactie van Theologie.nl is van start! Een mooie gelegenheid om je theologische boekenkast uit te breiden — of eindelijk dat ene boek aan te schaffen dat al zo lang op je lijstje staat. Maar let op: de actie loopt slechts tijdelijk en: op=op.
Hoe vind je stille tijd in een wereld die op hol is geslagen? Nikolaas Sintobin nodigt je in God zelf ontmoeten uit om op retraite te gaan. Zonder klooster, gewoon vanuit je eigen huiskamer. Want in de stilte en het gebed kan God opeens verschijnen. Hij laat zich daarbij inspireren door de geestelijke inzichten Ignatius van Loyola. Het leidt tot een herontdekking van de geestelijke begeleiding uit vroeger tijden. Geestelijke begeleiding die erop gericht is de ander te helpen bij het ontwikkelen en onderhouden van een relatie met God. Belangrijk daarin is het herkennen van Gods stem in je leven. Vanuit de overtuiging dat God spreekt via gevoelens, verlangens en dagelijkse ervaringen.
Het is een bekend beeld voor christenen: God als vader. Maar hoe is dat beeld eigenlijk ontstaan, welke plek heeft het in de Bijbel en wat zijn de consequenties van zo’n vaderlijk godsbeeld voor de relaties tussen mensen onderling? Katholiek theoloog Eli Stok zocht het uit en herkent twee dominante interpretaties: God schiep als vader ieder wezen uit het stof der kosmos óf God adopteert als vader een selectie van mensen als zijn kinderen.
Hoe leef je in totale overgave aan God zonder jezelf te verliezen? Die vraag staat centraal in het mystieke meesterwerk De spiegel der eenvoudige zielen van Marguerite Porete. In een tijd van kerkelijke vervolging en intellectuele controle durfde zij te spreken over een vrijheid die geen menselijke macht kan geven: de vrijheid van de liefde.
Deze bijdrage van Bas Van der Graaf is gehouden op 2 oktober tijdens de presentatie van Gerrit Immink over zijn nieuw verschenen boek Onweerstaanbaar aangeraakt.
