En van je alleluja houd de moed er in!

“En van je hela hola houd er de moed maar in!” Dat zongen we als we met onze schoolklas of familie een lange wandeling maakten en na een tijdje de vermoeidheid toesloeg.
Maar wat is moed? Je leest: moed is de bereidheid de confrontatie met pijn, tegenslag, levensgevaar, onzekerheid, angst, intimidatie aan te gaan én te doorstaan. Natuurlijk valt de moed in het wandellied niet binnen deze uitleg. Het gaat om grotere dingen.

Moed wordt één van de vier kardinale deugden genoemd. De andere drie zijn prudentia (voorzichtigheid, verstandigheid, wijsheid), justitia (rechtvaardigheid, rechtschapenheid), temperantia (matigheid, zelfbeheersing) en tenslotte fortitudo (moed, sterkte, dapperheid). Ze worden kardinale deugden genoemd naar het Latijnse woord cardo, wat zoveel als scharnier(pin) betekent. Deugden dus waar het in het leven om draait. Ze zijn al te vinden bij de Griekse filosofen Plato en Aristoteles, die ze hogelijk waardeerden.

De eerste christenen namen deze deugden over. Ze vulden ze aan met de drie deugden genoemd door Paulus in het slotvers van hoofdstuk 13 in zijn brief aan de gemeente in Korinthe. Daar noemt hij fides (geloof), spes (hoop) en caritas ((naasten)liefde, liefdadigheid). Bisschop Ambrosius van Milaan, die leefde in de 4^de eeuw na Christus, was de eerste die deze drie deugden toevoegde. Zo kom je op zeven deugden. Zeven: een heilig getal. Het betekent eigenlijk: alles, alles is er mee gezegd. Oftewel als je er naar streeft om deze zeven deugden je eigen te maken dan ben je als christenmens goed bezig in deze barre, warrige wereld van toen én nu.

Ambrosius was een moedig mens. Hij werd bekritiseerd door de toenmalige bisschop van Rome, zeg maar de paus, vanwege zijn afwijkende dooppraktijk. Hij schreef terug: “In alles wil ik de paus van Rome volgen, maar ook ik heb mijn eigen verstand!” Een moedige daad, die om navolging vraagt en dat gebeurde toen bisschop Mariann Budde in haar preek tijdens de kerkdienst na de inauguratie van Donald Trump als president van de VS hem bad om genadig te zijn voor al die mensen, die tekort komen of uitgezet dreigen te worden. Natuurlijk reageerde Trump woedend en deed Budde af als een waardeloze voorganger. Bij hem is geen sprake van moed maar van gevaarlijke hoogmoed.

Ambrosius en Mariann Budde hebben hun moedig spreken van geen vreemde. Zij kennen wél hun Schrift, want in het Oude en Nieuwe Testament wordt natuurlijk ook geschreven over moed. Moed klinkt in het spreken van richters en profeten. Ook Jezus roept verschillende keren, als wanhopige mensen zich tegen de zin van de omstanders naar voren vechten om bij hem te komen: ‘Houd moed!’ Zij worden beloond voor hun moed om zich niet neer te leggen bij hun lot, want Jezus geneest de lamme, de bloedvloeiende vrouw, de blinde en doet doden opstaan. Zijn leerlingen bemoedigt hij als zij doodangsten uitstaan.

Dat vindt navolging in het boek Handelingen en in de Brieven. Paulus roept zijn zwaar vervolgde medechristenen toe: ‘Houd moed! Blijf Jezus achterna gaan! Hij is voor jullie opgestaan uit de dood! Doe als Hij en je staat ook op uit de dood!’ De dood van: het zal mijn tijd wel duren, wat kan ik er aan doen? Van: mijn lot vol angst, lijden en eenzaamheid is niet te keren. Of: de woede verlamt mij om zoveel verdriet dat mij treft.Van: ach, de tijden zijn slecht. Wat kunnen wij er tegen doen?

Tegenover moed, zo wordt ons verduidelijkt, staan angst, vrees en ook lafheid. Laat je daardoor niet verlammen, verblinden, verstommen, als dood zijn roept Michele Naljis ons toe als zij zingt: ‘Ga dan als de zalm tegen de stroom in met alle razernij van je woede. Wanhoop niet, het water zal stenen breken!’

Welke beelden verschijnen op mijn netvlies als ik aan moed en moedige mensen denk?

Ik zie de foto voor mij van Gisèle Pelicot, veelvuldig misbruikt door haar man en zijn vrienden, en de moed had om de publiciteit te zoeken. Ik zie het oude portreti van pater Damiaan de Veuster, die werkte onder de melaatsen op het eiland Molokai in de Stille Zuidzee, ook melaats werd en toch tot zijn dood bij hen bleef. Ik zie een foto van Alexej Navalny, opponent van die bloeddorstige Poetin. Hij ging heel moedig terug naar Rusland, maar werd opgepakt, vergiftigd, vermoord. Ik denk aan de opstand in China in 1989. De bovenstaande iconische foto afkomstig uit filmbeelden brengt ons terug naar een daad van grote moed. We zien het Tiananmenplein in Bejing. Tanks dringen de protesterende massa terug. Dan loopt een man met zijn boodschappentassen in de hand naar de tanks en weigert opzij te gaan. De bestuurder is verbluft, stopt, draait zijn tank opzij, de man blijft er voor staan, klimt er zelfs op, gaat in gesprek, klimt er weer af en weet van geen wijken. Dan houden de filmbeelden op. Hoe is het met de man afgelopen? Gevangen gezet? Doodgeschoten? We weten het niet.

Die moedige man in Bejing doet mij denken aan Jezus, die op zijn sandalen kon aanvoelen dat teruggaan naar Jerusalem hem de kop kon kosten en dat gebeurde ook.  Maar heel moedig, hij ging toch! Ook voor hem zingt Marlijn Weerdenburg: ‘Soms vind je moed pas echt als het moet!’ Want de steppe zal bloeien en de doden zullen opstaan, recht en vrede zullen komen in deze slechte tijden. Kerkvader Augustinus roept daarom tegen alle moedeloosheid in: Maar wij zijn de tijden, zoals wij zijn, zo zijn de tijden! Oftewel geef de zeven deugden handen en voeten op de plek waar je leeft en werkt. Weet je begeesterd door Gods bevrijdende Geest. God de Eeuwige, die ons blijft bemoedigen. Laten we Hem / Haar daarom prijzen oftewel alleluja! En we zingen psalm 27: De Heer is mijn licht en mijn heil. Wie zou ik dan vrezen? Of heel alledaags: En van je alleluja houd de moed er in!