Fragment uit Het verhaal van de pelgrim

Inleiding

Weinig heiligenlevens spreken zo tot de verbeelding als dat van Ignatius van Loyola, de losbandige en eerzuchtige Spaanse militair die de oprichter werd van de jezuïetenorde. In zijn klassieke autobiografie Het verhaal van de pelgrim, dat hij op zijn oude dag dicteerde, blikt de beroemde geestelijke terug op zijn veelbewogen leven. Centraal daarin staat vooral zijn innerlijke strijd en zijn geestelijke pelgrimstocht naar vrijheid in God. Zijn autobiografie is daarom niet alleen een levensverhaal, maar ook een wegwijzer voor het spirituele leven.

Jezuïet Nikolaas Sintobin, expert en voorlichter op het gebied van de ignatiaanse spiritualiteit, heeft Ignatius’ autobiografie voor deze editie voorzien van uitgebreid commentaar. Door het begeleiden van talloze leesgroepen merkte Sintobin hoezeer Het verhaal van de pelgrim ook in deze tijd nog bij lezers kan resoneren. Tegelijkertijd stelde hij vast dat de tekst gebaat is bij een zorgvuldige uitleg die de verborgen rijkdom helpt blootleggen waar je anders misschien al te makkelijk overheen leest. Als ervaren gids leidt Sintobin de lezer door de diepere lagen van het verhaal, waarbij hij de tekst in de context plaatst van de ignatiaanse spirituele traditie.

In onderstaand fragment beschrijft Ignatius (in de derde persoon) het verloop van zijn bekering. Wanneer hij bij het beleg van Pamplona in 1521 gewond raakt door een kanonskogel, wordt hij gedwongen lange tijd het bed te houden. Uit pure verveling en bij gebrek aan zijn geliefde ridderromans leest hij maar boeken over het leven van Jezus en de heiligen. Tot zijn grote verbazing merkt Ignatius dat hij geraakt wordt door wat hij leest. Het laat hem niet los, en er groeit in hem een verlangen om Christus en de heiligen na te volgen, wat het begin zal worden van zijn geestelijke ontdekkingsreis. Sintobin (schuingedrukte tekst) laat zien hoe Ignatius’ bekering samenvalt met zijn ontluikende geestelijke onderscheiding. Door introspectie leert Ignatius dat niet alle positieve gevoelens hetzelfde zijn: het geluk van de wereld is vluchtig, het geluk dat van God komt is blijvend.

Fragment

Toch was er een verschil. Was hij namelijk met zijn gedachten bij dat van de wereld dan vond hij daar wel veel behagen in, maar liet hij het ten slotte vermoeid los dan voelde hij zich dor en ontevreden. Bedacht hij daarentegen hoe het zou zijn om barrevoets naar Jeruzalem te trekken, en hoe het zou zijn om enkel plantaardig voedsel te eten en om ook al die overige gestrengheden te verrichten waarvan hij gezien had dat de heiligen die hadden gedaan, dan vond hij niet alleen vertroosting zolang hij daar in gedachten mee bezig was, maar bleef hij ook tevreden en opgewekt nadat hij ze had losgelaten.