Missiologie

In de zomer van 2014 deed de Protestantse Kerk in Nederland onderzoek onder haar predikanten en kerkelijk werkers naar hun beleving van het werk. Er werd onder meer gevraagd op welke terreinen zij het meest bevlogen werkten. Het onderzoek liet zien dat de onderzochte voorgangers het meest bevlogen waren over hun voorgaan in de zondagse eredienst. Niet minder dan 83% van de respondenten was daar bevlogen over. Onderaan de lijst van bevlogenheid bungelden missionair werk (15%) en diaconaal werk (8%). Deze scores gaven en geven te denken.

Het heil laat zich moeilijk in een definitie vastleggen. Bij ons thuis werd het woord eigenlijk alleen door volwassenen gebruikt, in zinnen als: ‘Daar zie ik wel of geen heil in.’ Beter paste het in de Bijbellezing of het geestelijke lied. Het woordenboek van Koenen laat zien dat heil in alledaagse situaties vervangen mag worden door een eenvoudiger term als voorspoed of nut. Tot de kerkelijke sfeer behoren lastiger omschrijvingen als ‘welzijn van de ziel’ of ‘gelukzaligheid’. Die hebben een eigen charme, je herkent het woord vooral op de klank en minder op een precies vastgelegde inhoud.

In het christendom gaat het over goed nieuws, ‘evangelie’. Dit goede nieuws is, kort en goed, dat er heil is voor ons. Wat dit heil precies inhoudt, hoe het tot stand komt, hoe we het ontvangen – daarover zijn christenen het zelden eens. Evenmin zijn zij het eens over de vraag of ‘heil’ het beste woord is om nieuwtestamentische begrippen als soteria te vertalen – al was het maar omdat ‘heil’ nauwelijks nog voorkomt in het moderne Nederlands. Sommigen zoeken het daarom in academische abstracties als ‘een transformerende verhouding tot transcendentie’.[1]

Leven van Geert Grote is de eerste integrale Nederlandse vertaling van deze biografie van de vader van de Moderne Devotie, die Thomas van Kempen tussen 1434-1437 in het Latijn schreef. Na de wereldberoemde Imitatio Christi is dit waarschijnlijk Thomas’ belangrijkste boek.

De huidige generatie kerkenraadsleden staat voor keuzes die vorige generaties niet hoefden te maken. De secularisatie dringt dilemma’s op. De middelen van menskracht en geld nemen af. Kerkenraden moeten prioriteiten stellen. Pregnant wordt de keus als ze moeten besluiten over de inzet van het kerkgebouw.

Afgelopen week verscheen het boek Een doorbraak in de tijd. Kerk in de spiegel van de jaren zestig van emeritus hoogleraar praktische theologie Gerben Heitink. Waarom is het de moeite waard om de kerk weer in het licht van de jaren 60 te bekijken?

De smartphone is in ons leven, bij alles wat we doen en laten, niet meer weg te denken. In dit artikel eerst een inleiding, en verder concrete tips voor hoe een eigen app de kerk kan helpen beter kerk te zijn.

Bij het nadenken over de toekomst van de kerk en de kerk van de toekomst kom ik regelmatig het idee van the centered set tegen. Het vormt de tegenhanger van the bounded set. Bij deze laatste manier van denken kent de kerk een heldere grens: je hoort erbij of je hoort er niet bij. Dat is op z’n retour.

Hoe gaan kerken om met de online werkelijkheid waarvan wereldwijd in allerlei samenlevingen sprake is sinds het uitbreken van de pandemie? Op een internationale conferentie in mei 2021 naar kerk-zijn in tijden van corona (CONTOC) waren er naast overeenkomsten tussen kerken ook boeiende verschillen te zien.