Missiologie
Hoe kunnen we God leren kennen, Gods wegen herkennen en deelgenoot zijn aan ‘Gods Missie’? Door de eeuwen heen is contemplatie, de overweging op het Woord van God, in studie, sacramenten, liturgie en gebed een van de antwoorden geweest.
Kloostergemeenschappen hebben allemaal hun eigen karakter: een eigen missie, een eigen gebedsleven en een eigen relatie tussen die missie en dat gebedsleven. Missie (of: actie) en contemplatie hebben door de eeuwen heen in een vruchtbare spanning met elkaar gestaan, in kort bestek beschreven in het eerste deel van dit artikel. Hoe die spanning uitwerkt in het leven van een hedendaagse kloosterling, daarvan spreekt vervolgens een interview met broeder Bram Hommel.
‘Het voelt als een oase.’ ‘Heerlijk, dat je dit faciliteert!’ ‘Ik hoef nu alleen maar te ontvangen in plaats van voortdurend online te geven.’ Zomaar een paar reacties van deelnemers aan de online retraites die ik geef.
Sarah Coakley is een constructief theoloog die zich verdiept heeft in de mystieke traditie. Ze betoogt dat de praktijk van contemplatie fundamenteel is voor de theologische taak. Volgens Coakley leidt contemplatie niet alleen tot een transformatie die nodig is om Christus in de wereld te zien, maar stelt het mensen ook in staat om onrechtvaardige instellingen en conceptuele kaders aan de kaak te stellen.
Als één op de vijf twintigers ervaring heeft met klachten van burnout of depressie, hoe is het dan met die andere vier? Zouden zij in de chaos en de druk van hun leven niet gebaat zijn bij een beetje eenvoud, een beetje rust en een beetje aandacht? Zouden zij met al die ruis in hun hoofd niet snakken naar rust in hun hart?
Jos Douma is predikant van de Plantagekerk (gereformeerd-vrijgemaakt) in Zwolle. Hij studeerde theologie in Kampen aan de Broederweg. Hij schreef daar zijn afstudeerscriptie over meditatie en het preekproces. Zijn proefschrift Veni Creator Spiritus diept die thematiek uit. Hij is getrouwd met Joke en samen hebben ze vier kinderen en twee kleinkinderen.
Deze bijdrage is een poging om een stukje filosofie van Immanuel Kant over ‘ratio en contemplatie’ te benaderen vanuit een theologisch gezichtspunt en het zogeheten ‘transcendentale systeem’ als zodanig te interpreteren. Dit systeem zet hij uiteen in zijn ‘Kritik der reinen Vernunft’ (1781), het dogma van de vrije redenering: Kants epistemologie van de vrijheid.
Sommige mensen die hun hele leven wijden aan God, slaan de weg van de beschouwing in, de contemplatie. Dan begint een eenzame weg. Het veertiende-eeuwse boekje De Wolk van niet-weten wil deze geroepenen begeleiden in hun ontwikkeling.
Jonge professionals kunnen in hun laatste studiejaar monastieke inspiratie opdoen in de minor ‘Expeditie Benedictus’. Ook maken ze kennis met meditatietechnieken. Na afloop beschrijven ze hun spirituele reis en geven ze aan wat deze in gang heeft gezet. Ze doen dat in de vorm van een ‘persoonlijke levensregel’. Hun docenten over wat er gebeurt: ‘Ze zijn niet meer thuis maar ook nog niet aangekomen in het nieuwe gebied.’
