Liturgie

Recensie van Arjan Plaisier & Ineke Cornet, Dichter bij God. Aanwijzingen voor een rijke liturgie.

Dichter bij God ‘Dichter bij God’ van Arjan Plaisier en Ineke Cornet is een inspirerend handboek om de liturgie in de kerk nieuw leven in te blazen. Steeds meer protestanten […]

Wat betekent God voor u? Welke rol speelt Hij in uw geloof en leven? Herkent u zich in de woorden over God in de Apostolische Geloofsbelijdenis? In deze bijdrage vindt u een handreiking om samen over deze vragen te praten.

Stuivertje Wisselen (‘mag ik bij jou, dan mag jij bij mij’) komt al heel lang voor in de Nederlandse orgelwereld en lijkt soms de gewoonste zaak van de wereld. Het geldt niet overal, maar bepaalde orgelseries hebben een concertagenda die aansluit op de agenda van de titularis van een aangrenzend jaar. Meer dan eens verwachten organisten hoffelijkheid van hun collega’s: als ik die-of-die laat uitnodigen, dan kan ik het jaar daarop… Vaak blijft dit wat in het verborgene, maar nu werd het een keer zichtbaar. Openlijk zichtbaar. Ja, het stond er echt: “Alleen bij wederzijdse uitnodiging.” De schaamte voorbij.

Ik was een kind van een jaar of 7, 8 en zat naast mijn vader in de kerk. De dominee liet als inleiding op het gebed van verootmoediging, of als verlenging daarvan het eerste vers van Psalm 6 zingen. Ook de verzen 3 en 5 van deze Psalm kwamen aan bod, maar de nadruk lag toch op altijd dat eerste vers. Ik was een ontvankelijk kind, het vibrato in mijn vaders stem maakte mij duidelijk: dit was een belangrijke Psalm, hij zong teder en vol overgave – de Geneefse versie heeft ook een wonderschone melodie.

Ben ik een theoloog? Ja, ik studeerde theologie aan de VU, zelfs wel 10 jaar… Ik studeerde af bij professor Anton Wessels op de wisselwerking tussen evangelie en cultuur. Maakt mij dat een theoloog? Aan u om dat te beoordelen. Ik schrijf vanuit mijn omarming van de populaire cultuur en ben op zoek naar de sporen van God daarin – en wordt aangeduid als de ‘Elvis-dominee’.

Voor sommigen betekent ‘waar geloof’ vooral dat de bijbelverhalen als historische werkelijkheid worden beaamd. Als we zo geloven, breken de verhalen ons leven niet open, maar worden ze ingekapseld in wat wij op dat moment voor waar houden. Ze verworden tot een keurslijf, een leugen die in ons straatje past. Zo is het ook met de waarheid van de kerktaal: het is het soort waarheid dat niet gezocht of vastgesteld kan worden, maar wel ontvangen.

Pasen ligt al weer achter ons, ik weet ‘t, maar ik moet er toch nog even een keer over beginnen. Er is namelijk één element van de Paasliturgie dat mijns inziens veel te weinig aandacht krijgt. Tijdens de Paasjubelzang – het zogenaamde Exultet, wij roomschen zijn gek op ons Latijn – klinkt de er een vreemde bede in onze oren.

Steeds meer kerken stellen hun deuren open, steeds meer koren verdiepen zich in de liturgische vormen en soms trekken de Anglicaanse Evensongs in Nederland inmiddels meer kerkgangers dan de kerkdiensten op zondagochtend. Hier vinden mensen elkaar, wars van protestantse en katholieke achtergronden of zelfs zonder kerkelijke achtergrond, in een verlangen naar verstilling en stilte, schoonheid, sacraliteit en transcendentie.