Praktische theologie

Thomas Merton kende de spanning tussen spreken en zwijgen. In het klooster waar stilzwijgen de regel was, ervoer hij de druk van de non-verbale communicatie. Zijn boeken riepen zoveel respons op dat hij dit als een bedreiging ervoer voor zijn stille leven. Op den duur voelde hij zich echter geroepen om zich uit te spreken over maatschappelijke kwesties. Pas in de stilte van de bossen voelde hij hoe vruchtbaar de paradox is van zwijgen en spreken.

Bij seksueel misbruik in kerk en pastoraat relaties spelen ‘spreken’ en zwijgen’ een ingewikkelde rol. De dader roept de misbruikte op om te zwijgen. De misbruikte zwijgt uit schaamte. Omstanders zwijgen. Als de misbruikte de stilte verbreekt en spreekt, barst de bom. Aan het woord zijn een misbruikte en Christiane van den Berg-Seiffert, die onderzoek deed naar de dynamiek in de geloofsgemeenschap na seksuele grensoverschrijding in een pastorale relatie.

In mijn vorige blog beschreef ik een scenario, namelijk de mogelijkheid van een kerk op Mars. Ik ben gewend om in scenario’s te denken; iets wat ik leerde bij het eerst bedrijf waar ik werkte, een multinational in de energiesector. Het belang van de scenario’s beschrijven was niet de betrouwbaarheid van de voorstellingen van de toekomst zelf, maar de reacties en zelfs strategieën die opgesteld werden naar aanleiding van die drie zeer uiteenlopende visioenen.

In een gefuseerde gemeente wordt het ene gebouw afgestoten, het andere vernieuwbouwd. Naast de pijn en het afscheid geeft dit ook mooie kansen ‘het kerkgebouw’ bij de tijd en bij deze nieuwe gemeente te brengen. Enkele betrokkenen vertellen hun verhalen.

Moet bij sluiting van het kerkgebouw ook de plek van gebed en stilte verdwijnen? De kerk in een dorp of (stads)wijk is immers niet alleen voor de geloofsgemeenschap van betekenis. Is ‘een netwerk van kapellen’ mogelijk…?

Een paar jaar geleden maakten we een themanummer over kerkgebouwen, vooral vanuit het perspectief van de kerksluiting. De noodzaak, de ervaringen, de emoties… enz. Nu weer een themanummer over ‘het kerkgebouw’, maar dan meer over de waarde en betekenis, en hoe dat vast te houden of te versterken. Hier de inleiding op dit thema.

Wat betekent het kerkgebouw voor de mensen die er komen, geregeld of incidenteel? Welke waarde heeft het, welke emotie roept het op? Voor de geloofsgemeenschap, maar ook voor het dorp, de wijk of de buurt? Hoe zien en ervaren we een kerkgebouw, in onze eigen omgeving of waar dan ook?

De plaats waar de gemeente samenkomt dóet ertoe. Het gebouw zelf én de inrichting, de aankleding. Een pleidooi voor ‘zorg en aandacht’…

In de meeste kerkgebouwen neemt het orgel een belangrijke plaats in. En voor onze liturgie is het vaak onontbeerlijk. Hoe heeft het orgel eigenlijk die plek gekregen? En wat is nodig om het van waarde en betekenis te houden?