Praktische theologie

Als een gemeentelid overlijdt, verliest de gemeente (ook) een broer of zus. Net als de (echte) familie heeft de gemeente dan ook te rouwen, te herdenken en het verdriet te verwerken. Hoe doen we dat – in kleine en grotere gemeenten, in deze tijd en met onze mogelijkheden?

Ook mensen die alleen in het leven staan, komen te overlijden. In Amsterdam werkt de straatpastor, om die mensen te begeleiden in leven en sterven. Voor hen worden – sobere en goedkope – gemeentelijke uitvaarten verzorgd. Ook worden de gestorvenen door de levenden elk jaar herdacht.

Een uitvaart is een emotioneel en indringend gebeuren, dat de laatste tijd steeds meer ook persoonlijk en uniek moet zijn. Ook de kerkelijke uitvaart is sterk veranderd. Wat is nog het onderscheid met een seculiere uitvaart? Vragen voor dit themanummer, hier de inleiding.

Een overzicht van handreikingen voor pastoraat in verschillende situaties en aan verschillende groepen. De meeste van deze handreikingen zijn gemaakt in opdracht van en uitgegeven door de Protestantse Kerk in […]

Onlangs verscheen het boek Van doopvont naar avondmaalstafel, waarin prof. dr. Wim Verboom een pastorale uitleg van de liturgische formulieren bij doop, belijdenis en avondmaal biedt. Wat is de waarde van deze liturgische formulieren? Doen ze nog wel recht aan de geïndividualiseerde geloofsbeleving van veel hedendaagse christenen? We praten er met hem over.

Pastorale zorg in de christelijk gemeente vertrekt vanuit een gedeeld verhaal, zo schreef ik in de vorige blog. Concreet gaat dat ook om de oude vraag naar de relatie tussen bijbel en pastoraat. In deze vraag zitten in elk geval drie lagen: een praktische, een pastoraal-theologische en een ecclesiologische.

Heil is vanuit christelijk oogpunt sterk verbonden met de gestalte van de lijdende Christus. Daarom is Pasen, waartoe traditiegetrouw ook Goede Vrijdag wordt gerekend, het liturgisch zwaartepunt van het kerkelijk jaar. In maart 2020 moesten kerken vanwege de coronapandemie plotsklaps omschakelen van fysieke samenkomsten naar online video-opnames. Ook Goede Vrijdag en Pasen op 10 en 12 april moesten zo online gevierd worden. In deze bijdrage wil ik over het voetlicht brengen hoe er tijdens die vieringen betekenis werd gegeven aan de lijdende Christus; oftewel hoe de heilzaamheid van het lijden, sterven en opstaan van Jezus toen werd uitgelegd.

In de zomer van 2014 deed de Protestantse Kerk in Nederland onderzoek onder haar predikanten en kerkelijk werkers naar hun beleving van het werk. Er werd onder meer gevraagd op welke terreinen zij het meest bevlogen werkten. Het onderzoek liet zien dat de onderzochte voorgangers het meest bevlogen waren over hun voorgaan in de zondagse eredienst. Niet minder dan 83% van de respondenten was daar bevlogen over. Onderaan de lijst van bevlogenheid bungelden missionair werk (15%) en diaconaal werk (8%). Deze scores gaven en geven te denken.

In het christendom gaat het over goed nieuws, ‘evangelie’. Dit goede nieuws is, kort en goed, dat er heil is voor ons. Wat dit heil precies inhoudt, hoe het tot stand komt, hoe we het ontvangen – daarover zijn christenen het zelden eens. Evenmin zijn zij het eens over de vraag of ‘heil’ het beste woord is om nieuwtestamentische begrippen als soteria te vertalen – al was het maar omdat ‘heil’ nauwelijks nog voorkomt in het moderne Nederlands. Sommigen zoeken het daarom in academische abstracties als ‘een transformerende verhouding tot transcendentie’.[1]