Praktische theologie

De 25ste editie van de Pride heeft als thema: TAKE PRIDE in us. Nick Everts benadert deze oproep vanuit de queertheologie: theologie die vertrekt vanuit de positie van hen die anders zijn. Als zij niet meer welkom zijn in de kerken, in de canon, aan de tafel van onze lieve Heer, is Christus zelf dan wel aanwezig?

Maandag is de dag van de Theologenblog; een actuele blog uit de pen van een richtinggevend theoloog. Deze week is dat Nick Everts, die schrijft over wat de oproep ‘TAKE […]

De meeste liederen van Hildegard van Bingen zijn opgenomen in de Symfonie van de harmonie van hemelse openbaringen. Met deze titel geeft Hildegard aan dat ze in haar visioenen zowel Gods woord ervoer als muziek in allerlei toonaarden. Is er in haar visioenentrilogie Liber Scivias sprake van symfonie en harmonie en in hoeverre speelt spiritualiteit daarbij een rol?

Binnen het muzikale werk van Hildegard van Bingen neemt het gezang en mysteriespel Ordo Virtutum (de Rei der Deugden) een bijzondere plaats in. Het werd gecomponeerd door Hildegard zelf. In 1152 werd het opgevoerd bij de viering van de intrede van Hildegard en haar medezusters in het klooster De Rupertsberg te Bingen. Dit nieuwe klooster werd ervaren als ‘een nieuw Jeruzalem’. Waarschijnlijk is toen de Rei der Deugden opgevoerd.

Het is een bekend verhaal: Franciscus restaureerde met zijn eigen handen enkele Umbrische kerkjes. Het werk aan het herstel van Gods huis is het antwoord op zijn roepstem om de heilige ruimte van de kerk in te richten en te koesteren. Een ander bekend verhaal – Franciscus’ kus aan een melaatse – laat een andere heilige ruimte zien. De ruimte in de uitgesloten ander. Ook die eerbiedigde hij.

Verhuizing is meer dan re-locatie. Of misschien is het wel beter om te zeggen: locatie zegt iets over je ideaal. Ik gebruik dit blog maar voor een paar gedachten over een ideale theologische universiteit.

Saskia Hoogervorst (1972) groeide op in een muzikaal en gelovig gezin. Haar vader was kerkmusicus, haar moeder kleuterjuf en zij studeerde later theologie. Dit heeft het leven van Saskia diepgaand beïnvloed. Ze ging naar het conservatorium en haalde recentelijk een lesbevoegdheid om godsdienst/levensbe-schouwelijke vorming te kunnen geven. Saskia vertelt over haar leven met muziek en de betekenis van polyfonie daarin.

In de Middeleeuwen danste men in en rond de kerk – ook al mocht dat niet van hogerhand. De dans was symbool voor de hemelse heerlijkheid en tegelijk tekenend voor het vieren van gemeenschap tussen aardse mensen. Kerkgangers zijn inmiddels minder spontaan geworden, verlegener. Maar waar wél in de kerk gedanst wordt, is dat een intense, meditatieve of blije gebeurtenis. Een pleidooi: ‘Haal de kerkbanken eruit!’

In de zestiende eeuw werden in het Arnhemse St.-Agneskloos-ter de Arnhemse mystieke preken geschreven. Deze preken verbinden de mystieke vereniging met God met de viering van de liturgie. In de ‘kerkwijdingspreek’ staat hoe de ruimte van de kerk en de liturgie die daar plaatsvindt, hand in hand gaan met wat er in de innerlijke ruimte van de mens gebeurt – in de tempel van de ziel.