Praktische theologie

Gedurende de corona-pandemie was er soms kritiek te horen op de kerken: zij kregen in belangrijke mate vrijstelling van de strenge maatregelen en waren daarom in staat om bijeen te blijven komen. Er waren verschillen te zien in de manier waarop kerkgemeenschappen met deze vrijheid omgingen. Veel kerken hielden zich aan het advies van dertig personen per dienst, op andere plaatsen werd alleen nog maar online gevierd. Enkele gemeenschappen trokken zich van de adviezen weinig aan en kwamen met honderden bij elkaar. Hoe gingen de kerken de afgelopen eeuwen om met epidemieën, en is er iets veranderd?

Vanaf maart 2020 kwamen de (wijk)gemeenten en parochies in Nederland terecht in een nieuwe werkelijkheid, waarmee de meesten geen ervaring hadden: online kerk zijn. Kerken die al voor de coronacrisis hiermee vertrouwd waren, hadden vaak een geoefend team klaarstaan om de registratie van de vieringen soms op een zodanige manier vorm te geven dat het leek op een echte televisiedienst.

De Amerikaan Henry Clay Frick ontwikkelt zich begin vorige eeuw van boerenzoon tot steenrijke industrieel en kunstverzamelaar. Hij koopt werk van Vermeer en van Bellini tot Chinees porselein. Hij laat een prachtig huis in New York bouwen als onderkomen voor zijn kunstverzameling. Als hij in 1919 overlijdt zegt zijn testament dat – na de dood van zijn vrouw – iedereen mag komen kijken, maar er mag niets worden veranderd aan de opstelling van zijn kunst. Sterker: geen één kunstwerk mag het huis ooit verlaten. Dus De soldaat en het lachende meisje van Vermeer hangt voor eeuwig hoog boven de houten lambrisering. Zodat je het net niet goed kunt zien.

Heeft u uw abonnement op God al verlengd? Mis hem niet! U wilt immers onbeperkt gestreamde kerkdiensten blijven volgen, meedoen wanneer u maar wilt en kijken op uw smarttelevisie, Playstation of Chromecast!

Elke zondag stemmen tienduizenden mensen af op Omrop Fryslân. Deze regionale zender is al vrij snel na het uitbreken van de coronacrisis tijdens de gedeeltelijke lockdown in maart begonnen met het live uitzenden van kerkdiensten vanuit de Martinikerk in Franeker.

Welke lessen zijn er uit de Corona-pandemie te trekken voor het pastoraat? Kerken en pastores stonden in de overleefstand. Lockdowns en de anderhalvemetersamenleving legden beperkingen op, maar dwongen ook tot creativiteit. Hoe heeft de fysieke afstand het pastoraat beïnvloed en wat kunnen we daarvan meenemen de toekomst in?

Deze bijdrage is een poging om een stukje filosofie van Immanuel Kant over ‘ratio en contemplatie’ te benaderen vanuit een theologisch gezichtspunt en het zogeheten ‘transcendentale systeem’ als zodanig te interpreteren. Dit systeem zet hij uiteen in zijn ‘Kritik der reinen Vernunft’ (1781), het dogma van de vrije redenering: Kants epistemologie van de vrijheid.

Hoe kunnen we God leren kennen, Gods wegen herkennen en deelgenoot zijn aan ‘Gods Missie’? Door de eeuwen heen is contemplatie, de overweging op het Woord van God, in studie, sacramenten, liturgie en gebed een van de antwoorden geweest.

Het zingen van verschillende liederen achter elkaar, het gebruik van een band en een prominente rol voor een worship leader: ‘Charismatische Aanbidding’ is wereldwijd niet meer weg te denken. Ook in Nederlandse kerken van allerlei pluimage zie je dit liturgische fenomeen steeds meer terug. En niet alleen in de kerk trouwens. Spotify en You- Tube maken de nieuwste liederen direct en breed toegankelijk. Matt Redman, Bethel Music en Hillsong klinken vaak en luid in menig huiskamer, tijdens het sporten of bij een autorit. Wat is charismatische aanbidding en wat is het verband met contemplatie en met Gods missie?