Praktische theologie

Opvallend in de jaren tachtig is dat de verbinding van kerk en zending met politiek engagement vanzelfsprekend lijkt voor de auteurs van Wereld en Zending. Het is er een decennium lang van doordrenkt. Hoe was dat echter in de jaren daarvoor en wat gebeurt er daarna?

Onlangs was ik bij de prachtige promotie van Wilbert van Saane (voorheen óók NZR) in Utrecht. In zijn studie gaat het over Indonesië en de Nederlandse Zendingsraad. Het bracht bij mij herinneringen boven aan mijn eigen Indonesië-ervaringen.

Tussen 1948 en 2018 kwamen in de achtereenvolgende missiologische periodieken De Heerbaan, Wereld en Zending en TussenRuimte talloze thema’s aan de orde.1 Drie opmerkelijke zaken licht dit artikel daar uit: de waarschuwing van zendingsvoorman J.C. (Hans) Hoekendijk dat zending niet mag opgaan in oecumene, de steeds bredere scopus van zending en de herontdekking van de missionaire identiteit van de lokale kerk.

In de tweede helft van de twintigste eeuw heeft zich binnen de Rooms-Katholieke Kerk een transformatie voltrokken van de missie. Leken spelen een veel grotere rol dan voorheen. En kerken op het zuidelijk halfrond hebben het stokje overgenomen van westerse missionarissen.

Neemt de druk op godsdienstvrijheid toe? In relatieve zin gaat het in Nederland goed, en toch is vrijheid nooit vanzelfsprekend. Tekenend zijn de waardeoordelen die worden geuit ten opzichte van minderheden. Denk aan het dragen van religieuze symbolen of discussies over de rol van geweten op de werkvloer, of de racistische uitlatingen in het kader van islamofobie. Dit artikel bespreekt een aantal van deze kwesties.

Christenen zijn lang niet de enige religieuze groepering die wereldwijd worden vervolgd om hun geloof. Een religieuze minderheid die het misschien wel het zwaarst te verduren heeft, zijn de bahá’ís. Wereldwijd zijn er naar schatting ongeveer zeven miljoen bahá’ís, van wie er 1550 in Nederland wonen.

In veel landen is godsdienstvrijheid ver te zoeken, en om onze eigen streken te noemen: antisemitisme is helaas weer voelbaar. IJveren voor godsdienstvrijheid, voor ons schijnbaar vanzelfsprekend, gaat niettemin makkelijker af als geloofsgemeenschappen die ons na staan in de verdrukking komen. Godsdienstvrijheid gaat echter óók om ruimte gunnen aan de ander. Hoe?

Mexico staat ook dit jaar weer op de ranglijst van christenvervolging van Open Doors (nr. 39), terwijl het toch een overwegend christelijk land is. Hoe kan dat?

Myanmar is een land van grote tegenstellingen en verdeeldheid, zowel godsdienstig als sociaal en economisch. Na de eerste vrije verkiezingen in bijna dertig jaar waren de verwachtingen onder de bevolking begin 2016 hooggespannen. Twee jaar later zijn die grotendeels de grond in geboord.