Prediking

De zomer, de periode ná Pinksteren en vóór de start van een nieuw seizoen, kan benut worden om stil te staan bij het leven van de gemeente. De nieuwtestamentische brieven geven genoeg stof tot overdenken. De brief aan de Filippenzen biedt aanknopingspunten om zowel de vreugde als de zorgen die in de christelijke gemeente leven, aan de orde te stellen.

In veel gemeentes wordt de startzondag in september gehouden. Dit is een maand met veel Joodse feesten zoals Jom Kippoer en Soekot. Bij deze feesten hebben het vasten en de maaltijden een belangrijke rol. Hier kan naar verwezen worden tijdens de dienst.

Deze zondag is de startzondag. Voor veel gemeenten officieel of onofficieel het begin van het winterwerk seizoen. Veel gemeenten kiezen ervoor deze zondag aan te sluiten bij het jaarthema van de landelijke kerk. Dit jaar is het thema: ‘Aan tafel!’.

De tijd tussen Pinksteren en Advent is de tweede periode van de tijd door het jaar. De liturgische kleur is groen, een kleur die zowel hoop als verwachting uitdrukt. In deze periode wordt de kerk erbij bepaald, dat wij leven tussen de uitstorting van de Heilige Geest en de wederkomst van de Heer.

Gods berouw omsluit de kern van deze geschiedenis: de confrontatie tussen Samuël en Saul. Saul was God ongehoorzaam: dat is de motivatie van zijn berouw. Dit berouw veroorzaakt bij Samuël een heftige reactie: toorn. Onduidelijk is op wie zich die toorn richt: God of Saul. Samuël brengt de nacht in gebed door. De volgende dag ontmoeten ze elkaar in Gilgal. In het gesprek dat beiden voeren, confronteert Samuël Saul met het feit dat hij niet geluisterd heeft naar het Woord van God.

Roze Zondag valt dit jaar na Pinksteren en zondag Trinitatis. Het is dus een heel geschikte zondag om dieper in te gaan op de concrete werking van de Heilige Geest in het leven van de toehoorders en om de Heilige Geest zo concreet aan het werk te zien. Roze zondag besteedt aandacht aan de emancipatie en de inclusie van de LHBT-gemeenschap in de kerk. Het is dus een zondag die iedereen aangaat: ook heteroseksuelen!

Ik ben in veel diensten voorgegaan, zowel in katholieke als in protestantse gemeenschappen, en ik heb meestal wel een kwinkslag gemaakt die de mensen aan het lachen of minstens aan het glimlachen maakte. Maar het werd niet altijd gewaardeerd: er waren protestantse gemeenten, zelfs van vrijzinnige aard, waar een lach in de dienst niet passend geacht werd. De kerkdienst hoort ernstig te zijn, kreeg ik wel eens te horen, en: zoveel valt er in onze wereld niet te lachen.

De 5e zondag na Pasen heet Rogate: vraag! Deze aansporing om te bidden vinden we in Johannes 16:24. Jezus moedigt zijn leerlingen aan in zijn naam tot de Vader te bidden: ‘vraag het en je zult het ontvangen.’ Dit sluit aan bij Handelingen 1:14a, waar de leerlingen bij elkaar zijn en vurig en eensgezind bidden om de Heilige Geest.

Nadat Jezus op de dag dat Hij opstaat aan al zijn discipelen verschijnt en de instructie uit de Schrift hun een bevrijdend inzicht geeft, ontvangen ze de opdracht te getuigen en de belofte dat de Geest hun kracht zal geven. Op die opdracht leg ik de nadruk, hoewel het verleidelijk is dit compacte verhaal (‘een commissioning story’) na te vertellen.