Spiritualiteit en mystiek

Iedere vogel heeft een heel eigen manier om zijn of haar nest te maken; groot, klein, stevig of heel wankel, nesten zijn er in allerlei soorten en maten. Op deze foto’s zie je zeven nesten van zeven verschillende vogels. Zelf zijn ze net even weggevlogen. Probeer te ontdekken welke vogels bij deze nesten horen en vul de namen in in de bijbehorende vakjes.

Wat was ik blij toen ik het ouderlijk nest kon verlaten! Het voelde allang niet meer behaaglijk en beschermd. Ik genoot van mijn eerste eigen kamer, met een altijd vette keuken en mottige douche die ik deelde met huisgenoten, en met muizen en kakkerlakken. Toch voelde ik me er geborgen.

Het gezin is de thuisbasis waarin je opgroeit. Het is belangrijk voor je vorming als mens. Maar wat verandert er in een gezin in de loop der tijd? Wat gebeurt er als een kind dat warme nest verlaat? Is terugkomen een optie?

Een van de grote auteurs van dit moment is Marieke Lucas Rijneveld. Met de Booker Prize die hij ontving voor de Engelse versie van De avond is ongemak vestigde hij zich als schrijver van internationaal formaat. Als liefhebber van literatuur volg ik de carrière van Rijneveld, die net als ik opgroeide als Gereformeerd meisje in een overwegend agrarisch dorp met een grote Gereformeerd Synodale Kerk – zij het enkele decennia later dan ik.

Een verhaal over Uil en Kat. Uil heeft last van vliegangst. Hij komt er door het lezen van een verhaal van iemand die hetzelfde ervaarde als hem, achter dat er meer zijn zoals hem. Uil voelt zich hierdoor minder alleen.

De enige zijn. Het kan een fijn gevoel geven: jij bent voor mij de enige. Of: wat ben jij bijzonder! Maar het kan ook heel ongemakkelijk zijn. Je staat apart. Als enige.

Hoe zit het toch met mensen? Aan de ene kant wil de mens zó graag vrij zijn om zich te ontwikkelen tot een uniek individu; helemaal zelf bepalen wat je denkt en wat je doet. Aan de andere kant blijft er de diepe behoefte aan geborgenheid en bij elkaar te horen.

Is het nou fijn of niet, om de enige te zijn? Het is een tamelijk existentiële vraag en er zijn veel situaties waarin het antwoord ambivalent is. Natuurlijk wil je de enige geliefde zijn van je man of vrouw en misschien is het ook wel fijn om de enige te zijn die de tien kilometer onder de 12 minuten kan schaatsen, maar om nou de enige te zijn die kan genieten van een mooi uitzicht, de enige passagier te zijn in een treincoupé of de enige die het Russische alfabet kan boeren… het voelt wat allenig. De mededeling ‘ik ben enigst kind’, klinkt dan ook zelden blij.

Patat sorteren, dobbelen in bad – geen gewoonte zo vreemd of er is nóg iemand die dat doet. Bíjna geen gewoonte.