Systematische theologie

Bij het verschijnen van het meest recente deel van ‘Verzameld werk’ van Van Ruler (deel 5-C), hield Kees van der Kooi deze lezing over belijdenis en leertucht. “Een harde noodzaak, dat klonk lekker provocerend uit de mond van een gereformeerde jongen die zich anders dan sommige leeftijdgenoten niet schaamt uit dat nest te komen.”

Nederlanders staan niet bepaald bekend vanwege hun gastvrijheid. Dat ene koekje bij de koffie komt wat magertjes over, vergeleken bij de overvloedige maaltijden die bijvoorbeeld in het Midden-Oosten aan gasten worden voorgezet. In ons land is het dan ook niet gebruikelijk onbekenden uit te nodigen voor het eten, laat staan ze onderdak aan te bieden. Hoogstens wordt voor eenzamen en daklozen jaarlijks een kerstdiner georganiseerd in de kerk. En dat terwijl je maar nooit weet, wie je ontvangt; misschien wel een engel.

Voor veel mensen is geloven dat engelen bestaan ongeveer hetzelfde als geloven in elfjes of feeën. Dat zijn sprookjesfiguren uit volksverhalen, ontsproten aan een levendige fantasie. Zo spelen engelen een rol in bijbelse verhalen, die lang geleden ontstaan zijn in een totaal andere cultuur. In ons denkraam passen ze nauwelijks meer. Tegenwoordig kom je, als het over engelen gaat, al snel terecht in de schimmige kringen van het spiritisme en het occultisme.

Hoe gaan we om met ‘ongeluk’? Als het onszelf overkomt, of als we het bij een ander meemaken? Veel stof tot nadenken en in de spiegel kijken geeft de kleine roman Letselschade…

Voordat ik ‘Calvinism. A Very Short Introduction’ van Jon Balserak las, dacht ik dat onze Nederlandse gereformeerde traditie een bijzonderheid was die nergens elders te vinden was. Hooguit kwam het op enkele plekken voor in de VS, Canada of Zuid-Afrika, daar gebracht door Nederlandse immigranten uit de laatste eeuwen. De vragen van de traditie waarin ik opgroeide leken nergens elders voor te komen.

Vragen over gender en geloof gaan voor Mariecke van den Berg ten diepste om de vraag voor wie er plek is in het christendom. Wie telt er mee, op welke manier, en wie bepaalt dat? De metaforen van het huis en de hut helpen om na te denken over die vragen.

Soms moet je kiezen aan welke waarde en aan wie je gehoor geeft. Bijvoorbeeld in de zorg voor mensen met dementie. Zolang je het gesprek voert aan de hand van waarden die je nastreeft, is er geen verkeerde keuze, zegt Tim van Iersel. Het gaat fout als je handelt zonder nadenken en zonder erover te spreken.

Kevin Vanhoozer is als theoloog de moeite van het lezen meer dan waard. Hij is een van de theologen die de drama-metafoor benut in zijn visie op theologie. Volgens Vanhoozer zijn christenen deelnemers in het grote theodrama van God, die daarbij hun verbeelding nodig hebben om te improviseren. De combinatie van (bijvoorbeeld) Paul Ricoeur met een orthodoxe, presbyteriaanse achtergrond maakt Vanhoozer tot een boeiende denker voor wie in de postmoderne context een orthodoxe theologie zoekt.

Sinds zijn proefschrift in 1980 verrijkte Bram van de Beek de theologie met ruim 6000 pagina’s. Tenminste: als we de Engelstalige publicaties en alle artikelen even buiten beschouwing laten. Voor die indrukwekkende productie hebben de organisatoren van de Nacht van de Theologie hem de oeuvreprijs toegekend. De prijs wordt eenmaal in de tien jaar uitgereikt; de vorige keer viel Huub Oosterhuis de eer te beurt. Van de Beek moet verstek laten gaan bij de uitreiking, in verband met zijn verblijf in Zuid-Afrika. Koos van Noppen sprak met hem, kort voor zijn vertrek.