Jouw en mijn verhaal

Het vertellen of opschrijven van ons levensverhaal helpt ons dit verhaal te ordenen. Soms zien we betekenis in wat we hebben meegemaakt. Ook kunnen anderen ons hierop wijzen.

Het was een experiment. Vrijwilligers gingen met klapstoelen onder de arm de straat op en nodigden mensen uit: ‘Wilt u even zitten, ik heb tijd om naar uw verhaal te luisteren.’ Velen gingen op de uitnodiging in, de stoelen werden uitgeklapt en binnen korte tijd ontstonden mooie, diepe en ontroerende gesprekken. Zomaar, tussen twee onbekenden.

Het experiment liet zien dat de meeste mensen het als weldadig ervaren wanneer zij hun verhaal kunnen doen en er oprecht naar hen geluisterd wordt. De verhalen die mensen vertelden waren veelal stukjes levensverhaal; het ging over iets moois of iets moeilijks in het leven dat hen bezighield.

Het vertellen van levensverhalen is zo oud als de mensheid. Graag vertellen we ons eigen verhaal om ons hart te luchten. En ook luisteren we graag naar bestaande verhalen om iets van herkenning te vinden. Misschien verklaart dit het succes van sociale media (Facebook, Instagram, X, enzovoort). Velen vinden het fijn als anderen meekijken met een stukje van hun leven, zeker als er ook nog een duimpje gegeven wordt. En dikwijls kijken we ook graag naar hoe het anderen vergaat.

Maar de berichten op sociale media zijn kort en vluchtig. De kracht van het delen van levensverhalen in concrete ontmoeting zit veel dieper, het raakt de lagen van betekenis, van je diepe emoties, je identiteit en je zingeving.

Pieken en dalen

Het is daarom waardevol wanneer je je verhaal daadwerkelijk aan iemand kwijt kunt. Bij voorkeur aan iemand die kan luisteren zonder oordeel en die goede vragen kan stellen. Dan ontstaat je verhaal eigenlijk tijdens het vertellen. De pieken en dalen die je in je leven ervaart, probeer je in het verhaal van je leven in te passen. Zo is het vertellen een zoeken naar verbanden en betekenis, en ook een zoektocht naar wie je zelf nu eigenlijk bent. Vertellen schept ruimte; het lucht letterlijk op en geeft rust.

Daarom is het fijn als je mensen in je omgeving hebt met wie je goed kunt praten. Heilzaam is het soms juist ook om je verhaal te delen met iemand die je niet kent, bijvoorbeeld met een pastor of hulpverlener, los van alle voorkennis en eventuele (voor)oordelen.

Grote vragen

Hoe ouder we worden, hoe meer ons levensverhaal zich vormt. Soms ontstaat er een rode draad. Maar soms verandert het verhaal ook weer. Want iedere grote of heftige gebeurtenis zet als het ware ons verhaal op scherp en kan het in twijfel trekken. Het is dan alsof ons verhaal, onze identiteit en levensvisie worden bevraagd of op de kop gezet. De noodzaak ontstaat ons verhaal te her-schrijven. Bij moeilijke en verdrietige gebeurtenissen kan dat een zware en eenzame klus zijn. Soms lukt het ook niet en blijf je zitten met grote vragen.

Als het zo moeilijk is, kan het ook juist fijn zijn om te luisteren naar bestaande verhalen die de tand des tijds hebben doorstaan. Bijvoorbeeld door een goed boek te lezen, te kijken naar toneel of bijbelse verhalen te overdenken. Dat kan troost bieden. Als je je herkent in een (bijbels) personage kun je het gevoel hebben dat het verhaal over jou gaat. Je voelt je verwant en je weet: je bent niet alleen. Jouw herkenning voelt als een stuk erkenning.

Daarom worden sommige verhalen steeds weer verteld. Ze hebben hun kracht bewezen, want ze gaan over levensthema’s die ons individuele bestaan raken. Daarmee zijn ze noodzakelijk, verhalen. Laten we ons oefenen in het vertellen én in het luisteren, en tijd maken voor jouw en mijn verhaal.

Dit artikel verscheen in het novembernummer van Open Deur, een gevarieerd oecumenisch maandblad met ruime aandacht voor gedichten en beeldmateriaal. Open Deur wordt uitgegeven door KokBoekencentrum. Het blad, altijd opgebouwd rondom een thema, leent zich uitstekend om besproken te worden in gespreksgroepen en op (thema)bijeenkomsten. Daarnaast kan het ook gebruikt worden bij het voorbereiden van diensten en vieringen. Voor een (proef)abonnement, zie https://www.kokboekencentrum.nl/tijdschriften/open-deur/.