Naschrift

Het wemelt van de culturele beelden over de hel. Maar hoe wordt in het Oude en Nieuwe Testament gesproken over de hel? Theoloog Eli Stok analyseert helletaal in de Bijbel: she’ol, ge(h)enna, de buitenste duisternis, hades en abyssos. Wat betekenen deze woorden, hoe zijn ze vertaald en welke beelden roepen ze op van de hel?

In dit artikel gaat het over de manier waarop rechtse populisten gebruik maken van Bijbelse retoriek en beeldspraak. Er wordt gekeken naar politieke verschuivingen, zoals in de Verenigde Staten, Brazilië, Zuid-Afrika en Europa,  en antwoord gezocht op de vraag waarom Bijbels geïnspireerd politiek discours zo’n grote weerklank vindt bij een hedendaags publiek. Het zal blijken dat de Bijbel meer is dan een oppervlakkig instrument bij politieke manipulatie. Er is eerder sprake van een symbiotische relatie: populistische leiders spelen in op bestaande culturele, emotionele en religieuze angsten bij hun publiek, dat er naar verlangt zijn identiteit Bijbels bevestigd te zien. We komen dit fenomeen op het spoor als we ontdekken hoe de Bijbel dient als instrument voor politieke misleiding, als een mechanisme voor radicale vereenvoudiging in een complexe wereld, als een kader voor traditionele genderrollen, als een emotioneel anker voor angst en woede, en als een middel om nationale identiteit te definiëren.

Eigenlijk zonder daar al te zeer bij na te denken ging ik er altijd van uit dat Jakob en Ezau twee-eiige tweelingen waren. Immers, de verschillen tussen hen waren in alle opzichten uitzonderlijk groot. Toch betoogt Alie Hoek-van Kooten dat het wel degelijk een eeniige tweeling kan zijn geweest. Jakob hield bij de geboorte de voet van Ezau vast, wat er op duidt dat zij in één vruchtzak zaten.