None

Nieuwe plannen voor het kwalitatieve kerklied

De presentatie van het Liedboek in 2013

Ieder jaar tien nieuwe liederen, een rubriek ‘Lied in het licht’, een nieuwe Liedboek-app, een nieuwe liedbundel-site én video’s op sociale media. De Interkerkelijke Stichting voor het Kerklied (ISK) en BV Liedboek hebben de handen ineengeslagen om de belangstelling voor het klassieke kerklied te vergroten.

De ISK en BV Liedboek (een samenwerkingsverband van de uitgeverijen KokBoekencentrum en Jongbloed Media) hebben de afgelopen jaren niet stilgezeten. In dit artikel zetten we de belangrijkste wapenfeiten op een rij. Ook blikken we vooruit: wat zijn de plannen voor de toekomst?

Wat heeft de ISK de afgelopen jaren gedaan?

Na de verschijning van het Liedboek – Zingen en bidden in huis en kerk in 2013 werd veel tĳd en energie besteed aan verkoop en promotie door BV Liedboek. De ISK organiseerde zangmomenten zodat mensen de nieuwe liederen konden aanleren. De jaarlijkse Liedboekdag is uit het programma gehaald, omdat de kosten te hoog waren voor het bereiken van de doelgroep.

Compendium

Daarnaast werkte een team van theologen, neerlandici, musicologen en kerkmusici aan de site liedboekcompendium.nl. Het compendium biedt achtergrondinformatie bĳ de liederen, gebeden en gedichten uit het Liedboek. Ook zĳn er biografische gegevens over dichters, componisten en schrĳvers van toelichtingen en artikelen te vinden. Het compendium werd eind 2025 afgerond. ISK-secretaris Hetty Brederoo is enthousiast over het resultaat. ‘In Duitsland is een dergelĳk project nooit helemaal afgekomen. Ik ben heel blĳ dat het hier wel is gelukt om een volledig compendium te maken. Met het Liedboekcompendium richten we ons voornamelĳk op kerkmusici en predikanten, maar het is ook interessant voor gemeenteleden.’ Op zaterdag 28 maart 2026 zal in Amersfoort worden gevierd dat het compendium is afgerond.

Wat is de ISK?

De Interkerkelĳke Stichting voor het Kerklied (ISK) heeft als doel de kennis, de ontwikkeling en het gebruik van het kerklied in het Nederlandse taalgebied te bevorderen. Aangesloten zĳn de volgende kerkgenootschappen: de Protestantse Kerk in Nederland, de Algemene Doopsgezinde Sociëteit, de Broederschap der Remonstranten, Vrĳzinnigen Nederland, de Nederlandse Gereformeerde Kerken, de Verenigde Protestantse Kerk van België en de Evangelisch-Lutherse Kerk van België.

Psalmen anders

En of dat nog niet genoeg was, verscheen in 2022 de bundel Psalmen anders, met daarin nieuwe varianten bĳ de 150 psalmen. ISK-voorzitter Arjan Wilschut vertelt: ‘Naast de 1300 liederen uit het Liedboek, verschenen er nog eens 100 psalmversies. Zo kregen een aantal psalmen op de bekende Geneefse melodie een nieuwe tekst, verschenen er versies voor kinderen, vertaalden we psalmen uit het buitenland en kwamen er psalmversies bij actuele maatschappelijke vragen.’

Wat zĳn de plannen voor de toekomst?

Arjan Wilschut noemt die 1300 + 100 = 1400 liederen ‘een goudmijn’. Maar nog niet alle kerkgangers, liturgen en cantorijen hebben die schat weten te vinden. Met nieuwe plannen willen de stichting en BV Liedboek ‘het kwaliteitsvolle kerklied’ nog meer bekendheid geven.

Promoten van liederen en zangmomenten

Om de bekendheid van de liederen bij kerkmusici, predikanten en gemeenteleden te vergroten, worden de regelmatig liederen gepromoot. Nadat de jaarlijkse Liedboekdag niet meer georganiseerd werd, heeft de ISK zich voorgenomen om zangmomenten die door anderen georganiseerd worden te promoten. Een manier om de bekendheid te vergroten, zijn video’s op de website van het compendium. De ISK wil bij zoveel mogelijk liederen een video of geluidsfragment waarop te beluisteren valt hoe het lied uitgevoerd moet worden, vertelt Hetty Brederoo. ‘We plaatsen alleen uitvoeringen die aansluiten bij de bedoelingen van de componist.

Op televisie of via YouTube zijn ook uitvoeringen van Liedboek-liederen te horen die niet die kwaliteit hebben. Als er geen goede opnames zijn, dan willen we daar zelf in voorzien.’ Een andere marketingtool is ‘Lied in het licht’ op liedboek.nl: iedere maand wordt een lied uit het Liedboek uitvoerig in de spotlights geplaatst. Op deze manier wil de stichting parels uit het Liedboek, en daarmee de schoonheid van het Liedboek, laten glanzen en bredere bekendheid geven. Wilschut: ‘We proberen daarbij aan te sluiten bij het kerkelijk jaar of feesten in de samenleving, zoals Keti Koti. Rond het duistere feest Halloween kunnen we bijvoorbeeld een Liedboek-lied over het licht bespreken.’

Zing een nieuw lied:

10 nieuwe liederen per jaar Ieder jaar gaan de ISK en BV Liedboek onder de noemer ‘Zing een nieuw lied’ tien nieuwe liederen uitbrengen, om zo de kerken nieuwe liederen aan te bieden. Deze liederen worden op papier en online beschikbaar gesteld. ‘We laten ons daarbij inspireren door stichting Opwekking, die ook ieder jaar nieuwe liederen uitbrengt.’ Dat is de enige overeenkomst met Opwekking, benadrukt Arjan Wilschut. Muzikaal, tekstueel en theologisch vormen opwekkingsliederen geen inspiratiebron. ‘Het gaat ons erom dat er dynamiek ontstaat rondom het kerklied, zowel online als in bundels met nieuwe liederen die we willen uitgeven.’ De tien nieuwe liederen kunnen overal vandaan komen. Het kunnen bestaande pareltjes zijn, bijvoorbeeld uit andere Nederlandse of buitenlandse bundels.

Ook worden er nieuwe liederen geschreven, bijvoorbeeld over maatschappelijke thema’s. Wilschut: ‘Zo zong ik pas een prachtig Luthers Engelstalig lied over thuis-zijn in de kerk. Dat zou in de Nederlandse context passen rond het kerkasiel, waar asielzoekers een thuis vinden in een kerk in Kampen. Met het label ‘Liedboek’ kunnen we zulke liederen verspreiden in onze achterban.’ Dat heeft alles te maken met de kracht van het label ‘Liedboek’.

Kwaliteit

Hetty Brederoo vertelt hoe de nieuwe liederen gekozen worden. ‘Bij de selectie van liederen wordt goed gekeken naar de kwaliteit van teksten en melodieën. Ook moeten de nieuwe liederen onderscheidend zijn van wat er al aan liederen beschikbaar was. Inhoudelijk – theologisch gezien – gelden dezelfde criteria als destijds bij de totstandkoming van het Liedboek golden. De verschillende kerken uit de achterban moeten zich in de nieuwe liederen kunnen herkennen.’

Een kans

Arjen van Trigt, directeur van BV Liedboek, juicht het project toe. ‘Met ‘Zing een nieuw lied’ geef je nieuwe dichters én nieuwe liederen een kans. De ISK kan ze met het label ‘Liedboek’ echt een platform geven. Het is ook mooi voor de kerken om nieuwe liederen te zingen, bijvoorbeeld een nieuw lied dat rond Keti Koti – de herdenking van het slavernijverleden – gezongen kan worden.’

Liedbundels App

In het smartphonetijdperk kan een Liedbundels App niet ontbreken. KokBoekencentrum heeft recent een webapp ontwikkeld waarin verschillende liedbundels aangeboden kunnen worden. Binnenkort wordt het
Liedboek hier ook in opgenomen. Via de telefoon hebben mensen de bundels altijd op zak. In april 2026 komt liedbundelsonline.nl beschikbaar, dit is het vernieuwde platform voor beamteams in de kerken.

Is er nog behoefte aan het kerklied in tĳden van Opwekking en Sela?

‘Jazeker’, zegt Arjan Wilschut. ‘In veel gemeenten van de achterban wordt het kerklied naast Opwekking en Sela gezongen. In veel liturgieën kunnen naast die moderne liederen ook klassiekere liederen een plek krijgen, in het Liedboek 2013 zijn ook meer eigentijdse liederen gekomen, en in ‘Zing een nieuw lied’ zal deze lijn verder doorgetrokken worden. Die parels mogen worden ontdekt. Er blijft behoefte aan kwaliteit in kerkliederen.’ Arjen van Trigt van BV Liedboek beaamt dat. ‘Het klassieke kerklied is tijdloos. Je ziet dat de markt dat blijft waarderen. Sommige opwekkingsliederen zijn een tijdje razend populair, maar daarna worden ze veel minder gezongen.

Tien jaar geleden was ‘De kracht van Uw liefde’ het meest gezongen opwekkingslied, maar dat hoor je nu bijna niet meer. Klassiekers uit het Liedboek voor de Kerken (1973) en het Liedboek (2013) worden nog steeds gezongen.’ Ook Hetty Brederoo ziet in de breedte van de achterban behoefte aan het klassieke kerklied, maar relativeert de kloof tussen klassieke en evangelicale liederen: ‘Sommige opwekkingsliederen zijn ook in het Liedboek opgenomen.’