Pleidooi voor slapen in de kerk

Gen Z lijkt meer interesse te hebben in religie, klopt aan bij kerken en staat open voor zingevingsvragen. We horen dat de mentale gezondheid van jongeren achteruitgaat door prestatiedruk, sociale media, oorlogsdreiging, klimaatcrisis en woningnood. Stevige uitspraken. Maar wat is het perspectief van de jongeren zelf? Hoe ervaren zij de aan hen toegeschreven ‘zoektocht naar zin’? Nathan en Rozamaryn, de Jonge Theologen der Nederlanden, schrijven elke maand een column over wat hun eigen generatie beweegt. Deze maand de column van Nathan over slapen in de kerk.

Het is alweer een tijdje geleden, maar op Eerste Kerstdag bevond ik mij in de prachtige Sint-Catharijnekerk in Brielle. Een monumentale kerk die geschiedenis ademt, zoals het hele stadje geschiedenis ademt en leeft. Zo geven alle scholen uit Brielle hun leerlingen elk jaar op 1 april vrij, omdat de watergeuzen weer voor de deur staan om de stad te claimen voor Willem van Oranje.

Ook de Sint-Catharijnekerk heeft een interessante geschiedenis. Al van verre zie je dat het geen gewone kerk is; de toren en de kerk zijn uit proportie. De kerk is een historisch voorbeeld van de waarheid van Jezus’ onderwijs in Lukas 14:28-30. Na een brand halverwege het bouwproces bleek het geld op te zijn voor een hogere toren en schip. Wie zich verdiept in de geschiedenis van de kerk komt prachtige verhalen tegen. Zo is Willem van Oranje (de derde keer) hier getrouwd en zijn de klokken in de Tweede Wereldoorlog uit de kerk gestolen door de Duitsers, maar zonk het schip dat de klokken naar Hamburg moest vervoeren voor de kust van Urk, waarna de klokken na de oorlog opgedoken zijn en teruggeplaatst in de kerk.

Daar, midden tussen al die geschiedenis bevond ik mij in een dienst van de protestantse gemeente van Brielle. Twee stoelen naast mij zat een wat oudere vrouw op leeftijd. Als ik het zo inschatte een ‘ervaren gelovige,’ iemand die wijsheid in pacht heeft die ik bij gebrek aan levensjaren niet heb. Ik knikte vriendelijk naar haar voorafgaand aan de dienst.

Tijdens de preek gebeurde er iets opmerkelijks. Het hoofd van deze mevrouw zakte steeds dieper naar beneden, en schoot daarna als in een schok af en toe weer omhoog. Ik heb wel eens mensen in de Geest zien vallen, dit was dat niet, en ik verwachtte het eerlijk gezegd ook niet in de Protestantse Gemeente Brielle. Mevrouw was in slaap gevallen. Knikkebollend zat ze daar, op haar verwarmde stoelkleedje, terwijl de predikant zijn goed voorbereide en theologisch verantwoorde preek hield.

Mevrouw was in slaap gevallen.

Slapen in de kerk, het is me wel eens gebeurd als kind, en als tiener wanneer het zaterdagavond laat was geworden, maar het was eigenlijk niet de bedoeling natuurlijk. Je moest goed opletten, stil zitten en luisteren naar het Woord van God. Je komt toch met verwachting naar de kerk? Verwachtingen om God te ervaren, ontmoeten, eer te bewijzen en geïnspireerd te worden voor de week die voor je ligt.

Dat wordt ons in ieder geval verteld. Zo ontstaan er grofweg twee groepen christelijke jongeren: zij die elke week met dergelijke hoge verwachtingen naar een kerkgebouw afreizen en zij die concluderen dat ze daarvoor niet in de kerk hoeven te zijn; dat kan immers thuis of in de natuur ook wel toch?

Deze mevrouw liet me een andere weg zien. Ze zat in de kerk, wellicht ook met verwachtingen, maar in ieder geval met vertrouwen. Vertrouwen dat het goed voor je is om in die kerk te zitten, in het huis van God te zijn. Het deed me denken aan een oude gedachte die je ook al in de Reformatie terugziet, waarbij in het Woord verkondigen en horen de Geest al werkte. Slapend gevoed worden, in dit geval. In slaap vallen verraad ook een mate van vertrouwen in de omgeving. Men slaapt niet waar men zich niet veilig voelt.

Slapend gevoed worden, in dit geval.

Zou het niet prachtig zijn als kerken een dergelijk vertrouwen bij jongeren kunnen aanwakkeren? Dit is mijn pleidooi voor een Psalm 4:9-kerk. Een kerk waar jongeren zich veilig voelen in de kerk, om te zijn, op te letten of te slapen, maar waarbij ze er ook op mogen vertrouwen dat het goed is om gewoon te zijn. Weg van dat eeuwige meetbare efficiëntiedenken, de kerk als plek waar je letterlijk (mentaal en fysiek) op adem kan komen, veilig kan slapen in het vertrouwen dat de Geest werkt.

Slaap lekker!

Nathan Troost-Van Diggelen is 24 jaar en woont in Zwolle. Hij studeerde Theologie in Groningen en volgt nu de predikantsmaster aan de PThU in Utrecht. Zijn interesseveld is met name de historische en systematische theologie.

Lees ook